18 Mart 2026 Çarşamba Günü Yapılacak Belediye Meclisi Seçimleri

18 Mart 2026 Çarşamba Günü Yapılacak Belediye Meclisi Seçimleri

Hollanda siyasetindeki gelişmeleri ve yaşanan olayları tek bir bakış açısıyla açıklamak mümkün değildir. Politik süreçler çoğu zaman farklı düşünceler, ideolojiler ve çıkarların kesişiminde şekillenir. Politik analizlerimde hata payı her zaman saklıdır; bu nedenle amaç, mutlak doğrular değil, veriye ve gözleme dayalı sağlıklı değerlendirmeler yapabilmektir.

Son genel seçimlerde seçmenin stratejik oy kullanımı belirleyici olmuştur. PVV’nin birinci parti olmasını istemeyen seçmen, oylarını ağırlıklı olarak D66 ve GL–PvdA’ya yönlendirmiş; bu durum Rob Jetten’in liderliğini güçlendirmiştir. Bu tablo, tercihli oy ve stratejik oy kullanımının Hollanda siyasetindeki etkisini bir kez daha ortaya koymuştur.

DENK Partisi ve Temsil Sorunu

DENK Partisi’nin temsil gücü üç milletvekiliyle sınırlı kalmıştır. Bunun temel nedenlerinden biri, partinin enerjisinin büyük ölçüde dış politika ve Filistin meselesine yoğunlaşması, yerel ve ülkesel sorunlara yeterince odaklanamamasıdır. Bu durum stratejik oy kullanan seçmenin başka partilere yönelmesine yol açmış ve DENK’in en az 2–3 milletvekili kaybetmesine neden olmuştur. Partinin geleceği açısından daha geniş bir politik perspektif geliştirmesi zorunludur.

Siyasi Güven Bunalımı ve Yerel Partiler

Hollanda seçmeninin siyasal sisteme duyduğu güven ciddi biçimde zedelenmiştir. Güncel araştırmalar, seçmenlerin üçte ikisinin geleneksel siyasi partilere umut bağlamadığını göstermektedir. Bu durum, 18 Mart 2026’da yapılacak 342 belediye meclisi seçimlerinde, “yerel partiler” olarak adlandırılan oluşumların oylarında artış beklentisini güçlendirmektedir.

Radikalleşme ve Toplumsal Güvenlik

Hollanda uzun yıllar radikal İslamcı yapılarla mücadele etmiş olsa da, son dönemde aşırı sağ ve şiddet yanlısı grupların radikalleştiği gözlemlenmektedir. 20 Eylül 2025’te Lahey’de Malieveld’de düzenlenen göçmen karşıtı protestolarda yaşanan şiddet olayları; yolların kapatılması, polis araçlarının yakılması ve D66 parti binasına verilen zarar, bu radikalleşmenin ulaştığı boyutu göstermektedir.

Toplumsal güvenlik, yalnızca devletin değil, bu ülkede yaşayan herkesin ortak sorumluluğudur. Göçmen kökenli yurttaşların güvenliği, Hollanda’nın genel güvenliğinden ayrı düşünülemez.

Seçme ve Seçilme Hakkı

18 Ocak 2026 itibarıyla 18 milyon 130 bin nüfusa sahip Hollanda’da, 13 milyon 589 bin 128 kişi oy kullanma hakkına sahiptir. Hollanda vatandaşı olmayan ancak en az 5 yıl yasal ikamet etmiş kişiler, yalnızca belediye meclisi seçimlerinde oy kullanabilmektedir.

Oy kullanmak zorunlu değildir (geen stemplicht). Genel seçimlerde katılım oranı %75–80 arasında değişirken, yerel seçimlerde bu oran şehirden şehre farklılık göstermektedir.

Hollanda’nın Yerel Yönetim Yapısı

Hollanda’da 1 Temmuz 2025 itibarıyla 342 belediye bulunmaktadır. Belediyeler, nüfuslarına göre belirlenen sayıda meclis üyesiyle yönetilir. Örneğin:

• Amsterdam: 45 meclis üyesi, 9 encümen
• Schiermonnikoog: 9 meclis üyesi, 3 encümen
• Almelo: 35 meclis üyesi

Encümenler (wethouders), belediye meclisinde alınan kararları uygulayan yürütme organıdır.

Belediye Başkanları

Hollanda’da belediye başkanları seçimle değil, başvuru ve değerlendirme süreci sonucunda Kraliyet atamasıyla (Kroonbenoeming) göreve gelir. Belediye başkanı, belediye meclisi ve encümenin başkanıdır; kenti temsil eden tarafsız bir figür olarak görev yapar.

Hollanda Devlet Sistemi

Hollanda;

• Anayasal monarşi
• Parlamenter demokrasi
• Dual (ikili) yönetim sistemi

esaslarına dayanır. Yasama organı Temsilciler Meclisi ve Senato’dan oluşur. Senato’nun onayı olmadan yasalar yürürlüğe giremez. Yargı tamamen bağımsızdır ve gerekirse siyasi yöneticiler hakkında da karar verebilir.

Belediye Meclisi Seçimleri ve Koalisyon Süreci

18 Mart 2026 Çarşamba günü yapılacak seçimlerin ardından, belediyelerde koalisyon görüşmeleri başlar. Salt çoğunluğu sağlayan partiler ortak bir yönetim programı hazırlar, encümenler belirlenir ve belediye meclisinin onayına sunulur.

Tek partinin mutlak çoğunluğu sağladığı belediyeler nadirdir. 2022 seçimlerinde Barendrecht Belediyesi’nde yerel bir parti bu başarıyı elde etmiştir.

Encümen Sayıları ve Yerel Yönetim Dengeleri

Son yerel seçimlerden sonra Hollanda genelinde:

• 1.483 encümen görev yapmaktadır
• Bunların 761’i yeni göreve başlamıştır
• Yerel partilerin encümen sayısı artmıştır
• D66 önemli kazanım elde ederken, VVD ciddi kayıp yaşamıştır

Tercihli Oy Kullanımı

Seçmenler, parti listesinde yer alan adaylara tercihli oy verebilir. Bir adayın seçilebilmesi için, gerekli oy barajının %25 + 1’ini alması yeterlidir. Bu sistem, seçmenin bireysel adaylar üzerinde etkili olmasını sağlar.

Almelo ve Göçmen Temsili

Almelo, göçmenlerin yerel siyasete katılımında öncü şehirlerden biridir. 1986’da seçme ve seçilme hakkının tanınmasıyla birlikte, Türk toplumu ilk kez yerel siyasette görünür hâle gelmiştir. Bu süreçte Türker Atabek’in Almelo Belediye Meclisi’ne seçilmesi tarihsel bir dönüm noktasıdır.

Sonuç

18 Mart 2026 Belediye Meclisi Seçimleri, Hollanda’da yerel demokrasinin geleceği açısından belirleyici olacaktır. Seçmen davranışı, yerel partilerin yükselişi ve stratejik oy kullanımı, yeni dönemin ana başlıklarıdır. Koalisyonlara katılan partiler, önümüzdeki dört yıl boyunca verdikleri sözlerin hesabını seçmene vermek zorunda kalacaktır.

Yazan – Araştırma ve Derleme:

Mustafa Nejat Sucu