TARİHİ KEŞİF GÜN YÜZÜNE ÇIKTI: Atatürk’ün Hollanda’ya Yazdığı İlk Resmi Mektubun Tıpkıbasımı Lahey Büyükelçiliğinde Sergileniyor

TARİHİ KEŞİF GÜN YÜZÜNE ÇIKTI: Atatürk’ün Hollanda’ya Yazdığı İlk Resmi Mektubun Tıpkıbasımı Lahey Büyükelçiliğinde Sergileniyor

LAHEY  – Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) açılışından yalnızca bir hafta sonra, 30 Nisan 1920 tarihinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından dönemin Hollanda Hükümetine hitaben kaleme alınan ilk resmi diplomatik mektup, yürütülen hassas arşiv çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarıldı.

Araştırmacı Mehmet Tütüncü tarafından gerçekleştirilen uzun soluklu ve titiz çalışmalar sonucunda, Türk diplomasi tarihi ile Hollanda-Türkiye ilişkilerinin erken dönemine ışık tutan bu çok önemli vesikanın aslına uygun olarak hazırlanan yüksek çözünürlüklü tıpkıbasımı (faksimile), Türkiye Cumhuriyeti Lahey Büyükelçiliği arşivine kazandırılarak sergilenmeye başlandı.

Diplomatik Ziyaretlerin Baş köşesinde

Üzerinde hediyeyi takdim eden araştırmacı Mehmet Tütüncü’nün kimlik ve takdim bilgilerinin de yer aldığı bu kıymetli vesika, Lahey Büyükelçiliği bünyesinde yüksek diplomatik bir miras olarak muhafaza ediliyor ve elçilikte gerçekleşen üst düzey kabullerde sergileniyor.

Söz konusu tarihi vesika, son olarak anlamlı bir akademik buluşmaya da ev sahipliği yaptı. Türkiye Cumhuriyeti Lahey Büyükelçisi; Hollanda’ya resmi ve akademik temaslarda bulunmak üzere giden Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ali Cengiz Köseoğlu ve beraberlerindeki akademisyen heyetini ağırladığı esnada bu anlamlı mektubu heyete takdim ederek arşivdeki varlığını ve tarihsel önemini paylaştı.

Bağımsızlık İradesinin Avrupa'ya İlk Tebliği

Dönemin diplomatik dili olan Fransızca ile daktilo edilen ve altında Gazi Mustafa Kemal’in ıslak imzasını barındıran mektup, Ankara'da kurulan yeni meclisin meşruiyetini ve tam bağımsızlık kararlılığını uluslararası arenada ilan etme amacını taşıyor. 2 Haziran 1920'de Hollanda Dışişleri Bakanlığı'na ulaşarak resmi kayıt altına alınan mektubun, görsellerdeki orijinal nüshadan çözümlenen eksiksiz Türkçe tercümesi şu şekildedir:

30 Nisan 1920, Ankara

Bakan Ekselanslarına,

Ekselanslarının yüksek malumlarına sunmaktan onur duyarım ki; Müttefik Kuvvetler tarafından Konstantinopolis (İstanbul) şehrinin haksız ve adaletsiz bir şekilde işgal edilmesini müteakip, Osmanlı ulusu, Halife-Sultanını ve Hükümetini esir olarak kabul ettiğinden, bir Yüce Ulusal Meclis'in (Büyük Millet Meclisi) toplanmasına başvurmuş ve geniş çaplı seçimler gerçekleştirmiştir.

Yüce Ulusal Meclis, 23 Nisan 1920 tarihli açılış oturumunda, Halife-Sultan ve Ebedi Şehir (İstanbul) yabancı tahakkümü ve işgali altında kaldığı sürece, Vatanın bugünkü ve gelecekteki kaderini eline almaya oy birliğiyle ve resmen karar vermiştir.

Yüce Ulusal Meclis, Vatanın genel güvenliğine karşı hiçbir girişimde bulunulmamasını [sağlama yükümlülüğünü almıştır].

Osmanlı ulusunun bu haklı taleplerinin hüsnükabul (olumlu karşılanma) görmesi ümidiyle, Ekselanslarından, kendilerinin en mütevazı ve sadık hizmetkarı olan şahsımın en derin saygılarımı kabul buyurmalarını istirham ederim.

Yüce Osmanlı Ulusal Meclisi Adına ve Onun Buyruğuyla, Başkan: Moustapha Kemal (Mustafa Kemal)

Belge Üzerindeki Tarihi Notlar ve Damgalar

Büyükelçilik arşivinde sergilenen tıpkıbasım nüshada, belgenin dönem içindeki bürokratik yolculuğunu gösteren orijinal damgalar da dikkat çekiyor:

• Gelen Evrak Damgası (Sol Üst):Ingekomen -2.JUN.1920 - Buitenl. Zaken (Hollanda Dışişleri Bakanlığı Gelen Evrak Birimi - 2 Haziran 1920 tarihi ve 25 numaralı kayıt notu).
• Hitap Alanı (Sol Alt):Son Excellence Monsieur le Ministre des Affaires Etrangères des Pays-Bas (Hollanda Dışişleri Bakanı Ekselanslarına).

Bu tarihi mektup, sadece Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesini ve meşruiyet arayışını göstermekle kalmıyor; aynı zamanda Ankara Hükümeti'nin dış politikada attığı ilk stratejik adımlardan birini belgeliyor. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin köklü geçmişini simgeleyen vesika, Lahey Büyükelçiliği nezdinde titizlikle korunmaya ve sergilenmeye devam edecek.

Haber: Tarık OKAN