HOLLANDA’DA EMEKLİLİK SİSTEMİNDE TARİHİ DÖNÜŞÜM: YENİ WTP YASASI VE DETAYLARI

HOLLANDA’DA EMEKLİLİK SİSTEMİNDE TARİHİ DÖNÜŞÜM: YENİ WTP YASASI VE DETAYLARI

Hollanda, sosyal güvenlik sisteminin en önemli sütunlarından biri olan emeklilik sandıklarında köklü bir reforma gidiyor. Yaklaşık 20 yıllık bir hazırlık ve müzakere sürecinin ardından kabul edilen Yeni Emeklilik Yasası (De Wet toekomst pensioenen - WTP), 1 Ocak 2026 ile 1 Ocak 2029 yılları arasındaki dönemi kapsayan büyük değişiklikleri beraberinde getiriyor.

Toplamda 300’ü aşkın sektörel emeklilik sandığında (Bedrijfstakpensioenfondsen) biriken ve 1 trilyon 900 milyar euroya (€1900 milyar) ulaşan devasa sermaye, bu yeni yasa ile yeniden şekillenecek.

İşte Sosyal Hizmetler Uzmanı Nejat Sucu’nun araştırmasından öne çıkan verilerle, Hollanda’daki yeni emeklilik döneminin yol haritası:

1. Yasa Ne Zaman Yürürlüğe Giriyor ve Süreç Nasıl İşleyecek?

Temsilciler Meclisi (Tweede Kamer) tarafından 22 Aralık 2022'de, Senato (Eerste Kamer) tarafından ise 30 Mayıs 2023'te kabul edilen yasa, 1 Temmuz 2023 itibarıyla resmiyet kazanmıştı.

• Geçiş Dönemi: Eski sistem ile yeni yasanın uyumu için 4,5 yıllık bir geçiş süreci (1 Temmuz 2023 – 31 Aralık 2027) öngörülüyor.
• Toplu İş Sözleşmeleri (CAO): Önümüzdeki dönemde işçi sendikaları (Vakbonden) ve işveren örgütleri (Werkgeversbonden) arasındaki toplu iş sözleşmesi pazarlıklarının en önemli maddesini bu yeni emeklilik sistemi oluşturacak.

2. Emeklilik Yaşı Donduruldu: Gelecek Yıllarda Yaş Sınırı Ne Olacak?

Hollanda’da genel emeklilik yaşı (AOW) kademeli olarak artırılmıştı, ancak gelecek yıllar için planlama şu şekilde donduruldu:

• 2026 ve 2027: 67 yaş
• 2028: 67 yaş ve 3 ay

3. Devrim Niteliğinde Karar: Birikimin %10'unu Toptan Alma Hakkı (Bedrag ineens)

Hollanda Senatosu (Eerste Kamer), 16 Haziran 2026 tarihinde tarihi bir karara imza atarak yasa teklifini onayladı.

• Uygulama Tarihi:1 Ocak 2029 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek.
• Detaylar: Emeklilik yaşına gelen vatandaşlar, biriktirdikleri emeklilik sermayesinin azami %10’unu tek seferde (toptan) nakit olarak çekebilecek ve diledikleri gibi harcayabilecekler.
• Ekonomik Etki: Bu uygulamanın, gelecek 10 yıl içinde Hollanda ekonomisine piyasada harcanmak üzere 200 milyar euroluk ekstra bir sıcak para girdisi sağlaması bekleniyor.

Küçük Birikimlerin Toptan Alınması (Afkopen pensioen): Yıllık brüt emeklilik hakkı 1 Ocak 2023 itibarıyla belirlenen €632,63 avronun altında kalan küçük hesaplar, emeklilik yaşında veya Türkiye'ye kesin dönüş yapıldığında zaten tek seferde ödenerek kapatılabiliyordu. Yeni %10 kuralı ise tüm büyük birikimleri kapsıyor.

4. Ağır Mesleklere Erken Emeklilik ve Milyarlık Destek Paketi

İnşaat ve sağlık gibi ağır çalışma şartlarına sahip sektörlerde çalışanların, AOW yaşına kadar yıpranmadan işi bırakabilmeleri için yeni düzenlemeler devreye alınıyor:

• Milyarlık Destek: Erken ayrılma mekanizmalarını (RVU ve MDIEU) desteklemek adına 1 milyar avroluk bir paket devrede. Bu yasal düzenleme 31 Aralık 2027'ye kadar geçerli olacak.
• 3 Yıl Erken Emeklilik: Ağır mesleklerde AOW yaşından 3 yıl önce erken emekliliğe ayrılabilme imkanı CAO masalarında şekillenecek. Ancak piyasadaki kalifiye eleman açığı bu durumun uygulanabilirliğini zorlaştırıyor.
• 100 Hafta İzin Biriktirme: Çalışanlar fazla çalışarak 100 haftaya kadar izin biriktirebilecek ve işveren bu birikim için ekstra vergi ödemeyecek. Böylece biriktirilen izinlerle erken emeklilik formülü kolaylaşacak.
• 45 Hizmet Yılı Araştırması: Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı (SZW), 45 yıl fiilen hizmet verenlerin AOW yaşından önce erken emekli olabilmesi için yasal bir altyapı araştırması başlattı.

5. Unutulan ve Alınmayan Ödenekler: €990 Milyon Avro Kasalarda Bekliyor!

Araştırmada dikkat çeken en çarpıcı detaylardan biri de hak sahiplerine ulaşmayan paralar oldu. Binlerce fonun yıllar içinde birleşmesi ve veri değişimleri sırasında sigorta bilgileri kaybolabiliyor.

• Hollanda’da hak edilen emeklilik haklarının (Opgebouwde pensioenrechten) %15’i hak sahiplerine ulaşmıyor.
• Şu an emeklilik sandıklarının kasalarında sahiplerini bekleyen 990 milyon avro bulunuyor.
• Bu durum, 1964'ten sonra Hollanda'ya gelen göçmen işçileri ve Türkiye’de yaşayan yüzlerce hak sahibini de yakından ilgilendiriyor.

Var Olan Haklarımızı Nasıl Buluruz?

Vatandaşlar, Hollanda devletinin resmi emeklilik portalı olan www.mijnpensioenoverzicht.nl adresine DigiD ile giriş yaparak geçmişteki tüm birikimlerini görebilirler. Ayrıca aktif olmayan fonlardaki birikimlerin daha büyük bir fona taşınması (waardeoverdracht) da mümkündür.

6. Serbest Çalışanlar (ZZP) ve Diğer Sosyal Haklar

• ZZP'lilere Teşvik: Serbest çalışanların (ZZP) emeklilik birikimi yapmaları cazip hale getirilecek ve malullük sigortası (arbeidsongeschikt) kapsamına alınmaları sağlanacak.
• İşsizlik Durumu: İşsiz kalındıktan sonra, WW ödeneğinin ilk 3 ayı boyunca geride kalanlar ödeneği (ANW) sigortası devam edecek.
• Çifte Emeklilik Mümkün: Hollanda'daki sektörel emeklilik hakları, genel AOW maaşı ve Türkiye'den (SGK / Bağ-Kur) emekli olmak birbirini olumsuz etkilemez; hak sahipleri tüm bu maaşları aynı anda alabilirler.
• Boşanma ve Vefat Durumu: Evlilik süresince biriken emeklilik hakları eşler arasında ortaktır ve boşanma halinde talep edilebilir. Vefat durumunda ise birikimler yalnızca 18 yaşından küçük veya eğitimi süren 27 yaşına kadar olan yetim çocuklara ödenek olarak kalır.

"Gelişmeleri Takip Etmeye Devam Edeceğiz"

Sistemin denetiminden Hollanda Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı (SZW) ile Hollanda Merkez Bankası (DNB) sorumlu bulunuyor.

Konunun geniş bir kitleyi ilgilendirdiğini belirten Sosyal Hizmetler Uzmanı Nejat Sucu, "Büyük bir sermayenin oluşumu, pansiyon fonlarını ve geleceğimizi önemli kılmaktadır. Bu kısa ve öz araştırma yazımızla vatandaşlarımızı bir nebze bilgilendirebildiysek ne mutlu bizlere. Saygı ve sevgilerimle," diyerek yasal gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiğinin altını çizdi.