Hollanda’dan Plastik İçeren Sakızlara Yasak Talebi

Hollanda’dan Plastik İçeren Sakızlara Yasak Talebi

Hollanda hükümeti, her yıl sokakları kirleten ve doğaya tonlarca mikroplastik bırakan plastik bazlı sakızların satışının tamamen yasaklanması için Avrupa Komisyonu’na resmi başvuruda bulundu. Altyapı ve Su Yönetimi Devlet Sekreteri Bertram, sokaklara atılan sakızların ciddi bir mikroplastik kirliliğine yol açtığını belirterek, yalnızca doğal malzemelerden üretilen sakızların satışına izin verilmesini savunuyor.

Rakamlarla Sakız Çilesi: "Musluk Açıkken Zemini Paspaslamak Gibi"

Sakız, sigara izmaritinden sonra sokaklarda en çok rastlanan ikinci atık türü. Hollanda genelinde bu durumun maliyeti ve boyutu oldukça düşündürücü:

• 3,5 Milyon Kilo: Hollanda’da her yıl tüketilen sakız miktarı.
• %13’lük Pay: Rijkswaterstaat verilerine göre sokak atıklarının (zwerfafval) yüzde 13’ünü sakızlar oluşturuyor.
• 100 Yıllık Kalıcılık: Petrol türevi sentetik plastiklerden (polimer) yapılan normal sakızların doğada çözünmesi 20 ila 100 yıl sürüyor. Doğal sakızlar ise birkaç hafta ile 10 yıl arasında yok oluyor.

Belediyeler Birliği (NVRD) sözcüsü, temizlik çalışmalarının kalıcı bir çözüm sunmadığını belirterek şu benzetmeyi yapıyor:

"Belediyeler sürekli temizlik yapıyor ama bu durum musluk açıkken zemini paspaslamaya benziyor. Yere atılan sakız çiğnenip düzleşiyor ve yıllarca orada kalıyor."

Temizliğin Bedeli Ağır: Tek Bir Cadde İçin Yılda 150.000 Euro

Sakızları sokaklardan temizlemek özel buharlı makineler, kimyasallar ve bazen de Rotterdam Lijnbaan’da olduğu gibi eski usul spatulalar gerektiriyor. Birçok belediye maliyetler yüzünden bu temizliğe girişemiyor.

Örneğin Lahey’deki alışveriş caddesi Grote Marktstraat, her iş günü sakızlardan arındırılıyor. Lahey Çevre Belediye Başkan Yardımcısı Arjen Kapteijns, "Sadece bu tek bir caddenin sakızlardan temizlenmesi yılda 150.000 euroya mal oluyor. Temizliyoruz, iki hafta sonra her yer yine sakız doluyor. Davranış değiştirme kampanyaları ne yazık ki işe yaramıyor" diyerek yasağa neden destek verdiklerini açıklıyor.

Üreticiler Ayakta: "Orantısız Bir Önlem"

Hollanda (VBZ) ve Avrupa (ICGA-Europe) sakız üreticileri birlikleri ise bu talebe sert tepki gösterdi. Yasağı "orantısız" olarak nitelendiren lobiler, tek kullanımlık plastik kurallarının sakız gibi gıda ürünlerini değil, ambalajları ve elektronik sigaraları kapsaması gerektiğini savunuyor.

Hükümet ise oldukça net: Eğer Avrupa genelinde bir satış yasağı çıkarılamazsa, temizlik maliyetleri "Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu" kapsamında doğrudan sakız üreticilerine fatura edilecek.

Hollanda'nın AB Listesinde Başka Neler Var?

Tek kullanımlık plastik kurallarının revizyonu kapsamında Hollanda'nın yasaklanmasını veya sınırlandırılmasını istediği diğer ürünler şunlar:

• Sigara filtreleri ve sigara kutularının dışındaki plastik ambalajlar
• Plastik tek kullanımlık elektronik sigaralar (vape)
• Plastik dondurma ve lolipop çubukları
• Plastik kahve bardağı kapakları ve ekmek poşeti klipsleri
• Yapay kar, plastik konfeti ve benzinliklerdeki tek kullanımlık plastik eldivenler

Süreç Nasıl İşleyecek?

Avrupa Birliği’nin plastik kurallarına yönelik değerlendirme süreci önümüzdeki yıl tamamlanacak. Kulak çöpü ve plastik pipetlerde olduğu gibi bu yasakta da uzlaşma sağlanırsa, plastik içeren sakızların yasaklanması en erken 2030 yılında yürürlüğe girebilecek.

Haber: Yusuf AKSOY