HOLLANDA SENATOSU’NDAN GÖÇ VE İLTİCA HUKUKUNDA TARİHİ ADIM

HOLLANDA SENATOSU’NDAN GÖÇ VE İLTİCA HUKUKUNDA TARİHİ ADIM

Lahey— Hollanda Eerste Kamer (Senato), ülkede uzun süredir tartışılan göç ve sığınma yasasında radikal değişiklikler içeren yeni paketi onayladı. 13 Ekim 2026 tarihinde kabul edilen "Geri Dönüş ve Yabancıların Gözetimi Yasası" (Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring) ile ek düzenlemesi (Novelle), Göç ve Vatandaşlık Dairesi (IND) üzerindeki mali yaptırımları ortadan kaldırırken, idari gözetim rejimini de önemli ölçüde sıkılaştırıyor.

IND Üzerindeki Yaptırım Kırbacı Kaldırıldı

Yeni mevzuatın sığınmacıları doğrudan ilgilendiren en kritik boyutu, işlem sürelerini aşan IND’ye mahkemelerce kesilen tazminat cezasının (rechterlijke dwangsom) tarihe karışması oldu.

Eski uygulamada, dosyasının karara bağlanması gereken yasal süreyi aşan kişiler, "zamanında karar verilmeme" (beroep niet tijdig beslissen) gerekçesiyle dava açabiliyor; haklı bulunmaları halinde mahkeme, IND’yi karar almaya zorlamak adına günlük para cezaları uygulayabiliyordu. Yeni yasayla birlikte hakimlerin elindeki bu mali yaptırım gücü tamamen iptal edildi.

Hak Arama Yolu Açık, Ancak Yaptırım Gücü Belirsiz

• Dava Hakkı Baki: Yeni reform, iltica başvurusunda bulunanların gecikmeler karşısında yargıya başvurma imkanını ortadan kaldırmıyor.

• Mahkeme Süre Verebilecek: Hakimler yine IND’ye bir karar takvimi tayin edebilecek; fakat bu sürenin aşılması durumunda kuruma herhangi bir finansal ceza uygulayamayacak.

• Eski Dosyalara Geçiş Güvencesi: Yasa yürürlüğe girmeden önce açılmış davalar için koruyucu geçiş hükümleri getirildi. Eski davalarda mevcut ceza mekanizması geçerliliğini koruyacak.

Yasa Neden Değişti? Tartışmanın İki Yüzü

Hükümet kanadı ve yasayı destekleyen blok, IND’nin devasa bir dosya yükü altında ezildiğini ve kesilen para cezalarının sorunu çözmek yerine kurumsal bütçeyi erittiğini savunuyor. Yetkililer, yaptırımlara ve davalara harcanan idari ve finansal kaynakların doğrudan sığınma başvurularının sonuçlandırılmasına aktarılacağını belirtiyor.

Buna karşın muhalefet ve hukuk çevreleri; yaptırımların kalkmasının gecikmeleri önlemeyeceği, aksine idarenin üzerindeki yargısal baskıyı yok ederek süreçleri daha da uzatabileceği uyarısında bulunuyor. Hollanda Danıştayı'nın (Raad van State) "etkili hukuki koruma" ilkesine dikkat çeken uzmanlar, mahkeme kararlarına uymayan bir IND'ye karşı sığınmacıların elinde ne tür bir hukuki güvence kalacağının belirsizliğini koruduğunu vurguluyor.

Gözetim Merkezlerinde "23 Saat Kilit" Dönemi ve Sertleşen Kurallar

Kabul edilen paket, yalnızca karar sürelerini değil, ülkeyi terk etmesi gereken yabancıların tutulduğu idari gözetim merkezlerindeki koşulları da baştan aşağı değiştiriyor:

• Sıkılaştırılmış Lockdown Rejimi: Gözetim merkezlerinde güvenlik veya kamu düzeni riski oluşması durumunda, kurum yöneticilerine "kapatma" yetkisi verildi. Bu kapsamda kişiler günde 23 saate kadar hücrelerinde kapalı tutulabilecek.

• İstenmeyen Yabancı (Ongewenstverklaring) Alanı Genişledi: Suç işleyen, kamu düzenini bozan veya geri dönme yükümlülüğünü ihlal eden kişiler için uygulanan "istenmeyen adam" ilanı kolaylaştırıldı. Ancak yetkililer, bu durumun otomatik işlemeyeceğini, her dosyanın bireysel olarak inceleneceğini açıkladı.

Yürürlük İçin Resmi Tarih Bekleniyor

Senato'nun onayıyla parlamenter süreci tamamlanan düzenlemeler henüz resmen yürürlüğe girmedi. Yasaların Resmi Gazete'de yayımlanması ve uygulama tarihlerinin netleşmesi bekleniyor. Hukukçular, halen dosyası işlemde olan başvuru sahiplerinin "mahkeme yolunun kapandığı" yanılgısına düşmemesi gerektiğini, yargı denetiminin sürdüğünü belirtiyor.