Panama Kanalı

Panama Kanalı

Panama Kanalı Orta Amerika’da Büyük Okyanus’la Atlas Okyanusu’nu birleştiren kanaldır. 1915 yılının ağustosunda işletmeye açılmıştır. Kanalın uzunluğu 81.300 m.’dir. Genişliği en dar yerinde 91 metre en geniş yerinde 300 metredir. Derinliği 12,5-13,7 m. arasındadır.

Panama Kanalı gemilerin, Güney Amerika’nın Horn Burnu’ndan dolaşmasına meydan kalmadan iki okyanustan birbirine geçebilmelerini sağladığı için çok önemlidir. Bu sayede A.B.D.’nin iki okyanus kıyıları arasındaki deniz yolu 8.000 mil kısaltılmıştır. Kuzey ve Güney Amerika’nın Büyük Okyanus’la Atlas Okyanusu kıyıları arasındaki deniz yolculukları bu sayede 3-4 bin mil kısalmıştır. A.B.D.’nin batıya doğru yayılması sırasında doğu ve batı arasında daha kolay bir geçit şekli düşünülmüş, o sırada kurulan Panama Demiryolu Ortaklığı büyük güçlüklerle Panama Demiryolu’nu yapmıştı.

1855’te tamamlanan bu yolun uzunluğu birkaç yüz kilometreydi, Amerika kıtasını bir ucdan bir uca geçen ilk demiryolu oldu .Öte yandan, Fransızlar kendi menfaatleri dolayısı ile 1879’da burada bir kanal yapmayı düşünmeye başladılar. Bu hareketi Süveyş Kanalı’nı açan Ferdinand De Lesseps  yönetiyordu. Önce Nikaragua gölünden faydalanılarak kanalın Nikaragua’da açılması düşünülüyordu. Sonradan Panama kıstağında açılmasının daha uygun olacağı anlaşıldı.Bu iş için kullanılan Panama Kanalı Ortaklığı önce büyük kayıplara, başarısızlıklara uğradı ve iflas etti.

Ferdinand de Lesseps 21 ve 44 yaşlan arasında çeşitli ülkelerde diplomatlık yaptı. Yirmili yaşlarının sonlarında Akdeniz'i Mısır üzerinden Kızıl Deniz'e bağlayacak olan Süveyş Kanalı'nı tasarlamaya başladı. Çalışmalara 1860 yılında başlandı. Bu pahalı proje oldukça yavaş ilerliyordu ve kanal 1869 yılında açıldı.Bir sonraki projesi Pasifik ve Atlantik Okyanuslarını bağlayan Panama Kanalı'ydı. Proje teknik ve mali sorunlar nedeniyle sekteyi uğradı; Lesseps 1893'te rüşvetçilikten suçlu bulundu. Bundan kısa bir süre sonra öldü.

1894’te yeniden düzenlenen ortaklık bu defa ki çalışmalarında Amerika Birleşik Devletleri’yle iş birliği yapmanın gerekliliğini anladı. Daha sonra birçok siyasi, mali güçlükler yüzünden Fransa buradaki haklarını Panama Demiryolu ile birlikte Amerika Birleşik Devletlerine satmak zorunda kaldı.Amerika Birleşik Devletleri kanalı açmaya 1904 yılında başladı ve karşılaşılan tüm güçlüklere rağmen kanal on yıl içerisinde 15 Ağustos 1914 yılında hizmete açıldı.Panama Kanalı, Süveyş Kanalı gibi iki denizi doğrudan doğruya birleştiren bir kanal değildir. Kıstağın orta kesimleri denizden çok yüksek olduğundan, burası boydan boya kazılmamış bu bölgedeki Gatun Gölü’nden faydalanma yoluna gidilmiştir.Kanal Bölgesi’nde oldukça geniş bir yer kaplayan gölün yüzeyi her iki okyanustan da yüksektir. Bir okyanustan gelen gemiler kanalın kademeli olarak birbirinden yüksek yapılan havuzlarında gölün yüzeyine kadar yükseltilirler.

Yolun önemli bir kısmını gölde geçen gemiler sonra öbür okyanus tarafında, gene kademeli havuzlar yardımı ile okyanus yüzeyine kadar alçaltılır. Bu bölgedeki Gatun Gölü de suni bir göldür. Gatun Barajı bu büyük gölün meydana gelmesini sağlamıştır.Kanalın yapılışı sırasında toprağı 100 metre kadar derinliğe kazmak gerekmiş, küçük tepeler dinamitle atılmıştır. Kanal kazısı sırasında bir defada 20 tona yakın dinamitin patlatıldığı olmuştur. Kanalınyapımı sırasında, sıtma ve sarı humma gibi hastalıklardan büyük toprak kaymalarına kadar her türlü güçlükle karşılaşılmış ve yaklaşık 27.500 Kanal çalışanı bu süreçte can vermiştir. Güney Amerika ve Kuzey Amerika'yı birbirinden ayıran 77 km uzunluğundaki Panama Kanalı'ndan her yıl 14.000'den fazla gemi geçmekte olup taşınan yük miktarı 203 milyon tonu buluyor. Kanal, yapıldığı günden itibaren bölgenin sosyoekonomik koşullarını geliştirirken, Panama halkının refah seviyesini de gözle görülür biçimde yükseltti. Ülke, kanaldan geçen olan gemilerden 40 bin dolar bedel alıyor ve geçiş bedeli gemi ağırlıklarına göre bazen 200 bin doları buluyor. Kanalın ülkeye getirisi yıllık 1.5 milyar dolar.Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan yapay su yolu Süveyş Kanalı'nın temelleri Osmanlı İmparatorluğu tarafından atıldı, 1896'da İngiltere'nin yönetiminde açıldı. Kanalın uzunluğu 163 kilometreyi bulurken, en dar yerinde 300 metre genişleğinde. Ümit Burnu’nu ve Afrika sahillerini baştanbaşa dolaşan gemilerin yolunu kısaltan Süveyş Kanalı açıldığı dönemde Baharat Yolu'nu canlandırmış oldu.Kanal, bugün Mısır'ın turizmden sonra en önemli ikinci gelir kaynağı.1970’lerden itibaren yılda 20.000 den fazla gemi bu kanaldan geçiyor. Dünya deniz ticaretinin %7'si bu kanaldan gerçekleşiyor ve ülkeye her yıl 4 milyar dolar gelir sağlıyor.