Hollanda’da yaklaşık 40 yıldır, bizler de 5 yıldan fazla süredir ülkede ikamet edenler olarak seçme ve seçilme hakkına sahibiz (kiesrecht). O günden bu yana her 4 yılda bir oyumuzu kullanmaktayız.
Hollanda’da oy kullanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak her ülkede olduğu gibi, sorumlu ve uyumlu vatandaşların seçimlere aktif ve pasif katılım göstermeleri bir vatandaşlık görevi olarak görülmelidir. Nitekim, “Biz kendimizi kimlerin yöneteceğini belirlemezsek, başkaları bizim kimler tarafından yönetileceğimizi belirler” sözü bu durumu açıkça ifade etmektedir.
18 milyon 141 bin 850 nüfuslu Hollanda’da, 1 Ocak 2026 itibarıyla seçme ve seçilme hakkına sahip olanlar arasında; 5 yıldan fazla süredir ikamet izniyle ülkede yaşayanlar, Hollanda’da yaşayan diğer Avrupa Birliği vatandaşları ve Hollanda vatandaşları olmak üzere toplam 14 milyon 300 bin kişi, 340 belediyeden oy kullanma daveti (stempas) almıştır.
Her ne kadar bugün Hollanda’da 342 belediye bulunsa da, 18 Mart 2026 tarihinde 240 belediyede yerel meclis seçimleri (gemeenteraden) düzenlenmiştir. Hilversum ve Wijdemeren belediyeleri, 1 Ocak 2027’de birleşeceği için (fusie), kendi meclislerini Ekim 2026’da seçeceklerdir. Bu birleşmeyle birlikte Hollanda’daki belediye sayısı 341 olacaktır.
Bu seçimler, genel olarak önceki yıllardan çok farklı bir tablo ortaya koymamıştır. Yerel partiler, bu seçimlerde temsil güçlerini artırarak dikkat çekmiştir. Örneğin, EVB (Echt voor Barendrecht) Partisi oyların %42,2’sini alarak 14 üyeyle çoğunluğu elde etmiştir. Ayrıca, Güney Hollanda’nın Barendrecht şehrinde Türk kökenli bir aday olan Demir C., 976 oy (%4,4) alarak belediye meclisine girmeyi başarmıştır.
Yerel partilerin güç kazanmasının arkasında çeşitli nedenler bulunmaktadır. 18 Mart 2026 seçimlerinde yerel partiler, toplam oyların %33,6’sını alarak 340 belediyede temsil hakkı elde etmiştir.
Seçimlere katılım oranı ise önceki yerel seçimlere göre artarak %53,7 olarak gerçekleşmiştir. Buna karşın, Hollanda Temsilciler Meclisi seçimlerinde katılım oranı %78,3 seviyesindedir.
Son 30 yılda yerel partilerin yükselişinde, merkezi hükümetin bazı kronik sorunlara çözüm bulamaması etkili olmuştur. Özellikle göç, barınma ve sosyal hizmetler gibi konular yerel siyasette önemli bir yer tutmaktadır. Yerel partiler, ulusal politikalardan doğrudan sorumlu olmadıkları için daha esnek bir siyaset izleyebilmekte ve bu da seçmen nezdinde karşılık bulmaktadır.
Ayrıca Hollanda toplumunda dini aidiyetin azalması da siyasal tercihleri etkilemektedir. Ülke nüfusunun yaklaşık %58’i herhangi bir dini kuruma bağlı olmadığını ifade etmektedir (CBS verileri).
Belediye meclis üyelerinin sayısı, nüfusa göre 9 ile 45 arasında değişmektedir. Örneğin, 971 nüfuslu Schiermonnikoog’da 9 üye bulunurken, yaklaşık 931 bin nüfuslu Amsterdam’da 45 meclis üyesi görev yapmaktadır.
Belediye meclis üyelerine ödenen harcırahlar da belediyenin büyüklüğüne göre değişmekte olup, aylık yaklaşık 1.249 Euro ile 3.038 Euro arasında değişmektedir.
Almelo Örneği
75 bin nüfuslu Almelo, orta büyüklükte bir şehirdir. 1960’lı yıllarda başlayan işçi göçüyle birlikte Türkiye’nin birçok ilinden buraya yerleşim olmuştur. Ancak zaman içinde yaşanan ekonomik değişimler ve eğitimli gençlerin büyük şehirlere yönelmesi, şehrin sosyo-ekonomik yapısını etkilemiştir.
18 Mart seçimlerinde Almelo’da katılım oranı %46,6 olarak gerçekleşmiştir. Toplam 60.432 seçmenden 27.513 kişi oy kullanmıştır.
Seçimlerde Türk toplumunun yoğun olduğu bölgelerde DENK Partisi öne çıkmış ve 1.052 oy alarak belediye meclisine temsilci göndermiştir. Toplamda Türk kökenli meclis üyesi sayısı 3’e yükselmiştir.
Almelo’da oy davranışını etkileyen faktörler arasında sosyal ilişkiler, hemşehrilik bağları, aile ve toplumsal dayanışma önemli rol oynamaktadır. Bunun yanı sıra ideolojik yakınlık, toplumsal destek ve organizasyonel yapı da seçim sonuçlarını etkilemektedir.
Gelecek Seçimler ve Siyasi Süreç
17 Mart 2027’de yapılacak seçimlerde, Hollanda’nın 12 eyaletinde toplam 470 temsilci seçilecektir (Provinciale Staten). Bu temsilciler daha sonra Senato’nun (75 üyeli) oluşumunda rol oynayacaktır.
Ayrıca aynı gün, Hollanda’daki 21 su idaresinin (waterschappen) yönetimleri için de seçim yapılacaktır. Bu kurumlar, ülkenin altyapı ve su yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır.
Sonuç olarak, Almelo’da 35 kişilik belediye meclisinde 3 Türk kökenli temsilci bulunmasına rağmen, temsilin etkinliği ve ağırlığı konusunda gelişim alanı olduğu görülmektedir. Önümüzdeki dönemde daha güçlü ve etkili bir temsilin mümkün olması beklenmektedir.
Saygılarımla,
