Hollanda’nın Siyasi, İktisadi ve Kültürel Gündemi Nedir?

Hollanda’nın Siyasi, İktisadi ve Kültürel Gündemi Nedir?

Hollanda Ekonomisi Beklentilerin Ötesinde Bizleri Şaşırtmaya Devam Ediyor

Daha dün, işten eve dönerken radyoda beklenen krizden (recessie) ve buhranlı günlerden bahsediliyordu. Geçen yılların büyüme hızının düşmesi beklenirken, 2026 yılının Temmuz ayında ekonomik olarak küçüleceği ve krizin başlayacağı konuşulan Hollanda’da iş insanları, ekonomi dünyasında yeniden büyük bir başarıya imza attılar.

CBS (Hollanda Merkezi İstatistik Kurumu) verilerine göre Hollanda ekonomisi, geçen yılın Temmuz ayına kıyasla %5 büyüme göstererek bizleri şaşırttı. İran, ABD ve İsrail geriliminin ve devam eden Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı güvensizlik; ticari, ekonomik ve üretim faaliyetlerinde genel bir durgunluğa yol açarken, bir sektör beklenmeyen bir sıçrama gerçekleştirdi: Makine üretimi (machinebouw). Temmuz ayında Hollanda’nın makine üretimi %26,2 oranında büyüyerek, ülke ekonomisinin lokomotifi ve güven veren bir numaralı sektörü olma yolunda emin adımlarla ilerlediğini gösterdi. Bunun yanında, Hollanda’nın ihracatı da Temmuz ayında %3 arttı. Önümüzdeki 10 yılda kişi başına düşen milli gelirin 65 bin avrodan 80 bin avroya ulaşması hiç de zor görünmüyor.

Zengin Hollanda’da büyüyen ve paylaşılmayı bekleyen bu pastadan daha yüksek bir pay (aandeel / hoge nationale inkomen BBP) almak, benim en önemli bulduğum konudur. Kim bilir; feodal köy kültüründen (feodale dorpscultuur) küçük burjuva grubuna ve sınıfına (de kleine bourgeoisie / gegoede burgerij / middenklasse) adım atabilmek ve orada tutunabilmek büyük önem taşıyor.

Diğer Avrupa Birliği ülkelerinin büyüme ortalaması Hollanda’nın çok çok altında kalarak yılın ikinci çeyreğinde %0,3 seviyesinde gerçekleşti. Avrupa ekonomisinin lokomotifi konumundaki komşu ülkede durgunluğun ve büyümenin durduğu bir dönem yaşıyoruz. Ancak Almanya’da durma noktasına gelen ekonomik lokomotifin yeniden harekete geçtiğine dair olumlu haberler alıyoruz. Almanya ekonomisinin tekrar büyümesi Hollanda pazarı için kritik bir önem taşıyor; zira Hollanda ihracatının %25’ini tek başına komşu Almanya karşılıyor. Bu durumla ilgili Hollanda’da yaygın bir söz vardır: “Almanya hapşırırsa, Hollanda nezle olur.” (Als Duitsland niest, wordt Nederland verkouden).

Olumlu Göstergeler

Ekonomideki büyüme ile birlikte işsizlik oranının %3,8 (yaklaşık 395 bin kişi) seviyesinde kalması uzun süredir kalıcı bir güven veriyor. Bugün Hollanda’da her 100 iş arayana karşılık 80 ila 90 iş ilanı düşmektedir. Son üç ayda toplam 22 bin yeni istihdam alanı yaratılmış ve işsizlik, az da olsa 3 ila 5 bin kişi arasında düşmeye devam etmiştir.

Mevcut arz ve talep dengesi (vraag en aanbod), çoğu zaman ihtiyaç duyulan kalifiye eleman gereksinimini karşılayamamaktadır. Gerekli nitelikli eleman bulunamamakta; bulunsa bile iş gücü açığını kapatmaya yetmemektedir.

Tekstil Sanayisi ve Türkiye’den Hollanda’ya Göç

1965 yılında başlayıp 1974 yılının sonuna kadar süren, Hollanda ve özellikle Twente bölgesine yönelik tekstil iş gücü göçü (arbeidsmigratie) esnasında, o dönemin Hollanda İş Kurumunda (Het Arbeidsbureau) 150 bin kayıtlı işsiz bulunuyordu. Ancak bu kitlenin içinde çalışmak istemeyen veya çalışamayanlar (niet-kunners en niet-willers) ağırlıktaydı.

Var Olan İmkânlar Ne Derece Yetersiz?

Mevcut iş gücü açığının kapatılması için gerek Çalışma İzni (Tewerkstellingsvergunning) gerekse "bilgi göçmeni" (kennismigrant) olarak adlandırdığımız nitelikli çalışanlar Hollanda’ya yerleşerek istihdam edilmektedir. Ayrıca evlilik (gezinsvorming), aile birleşimi (gezinshereniging) ve yılda 40 bin ile 50 bin arasında değişen mülteci akınını da unutmamak gerekir.

İşverenler daha ucuz ve daha fazla çalışacak yeni insan kaynakları talep etmektedir. Hollanda ve Batı Avrupa, 60 yıl öncesine kıyasla 10 kat daha pahalı bir bölgedir. Bu nedenle, kaliteli bir yaşam ve gelecek hedefinde asgari ücretle çalışmak, yeni bir "yoksul sınıfın" oluşması anlamına gelir. Hollanda’da çalışanların %5 ila %6’sı asgari ücretle geçinmektedir. 1 Temmuz itibarıyla geçerli olan asgari saatlik brüt ücret 14,99 avro; aylık brüt ücret ise çalışma saatine bağlı olarak ortalama 2.337 avro olarak belirlenmiştir.

Toplam çalışan ve istihdam edilen nüfus 9 milyon 880 bin kişiye ulaşmıştır. Buna karşın son yıllarda toplam iş gücü potansiyelinin (beroepsbevolking) niteliksel olarak artmadığını görmekteyiz.

Yanlış Anlama ve Algılar

Hollanda nüfusunun ne kadar büyümesi gerektiği konusunda kimse net bir fikir beyan etmeye cesaret edemiyor. Nüfusun göç, göçmen ve mülteciler olmadan büyümesi imkânsız görünmektedir. CBS verilerine göre Hollanda’da her yıl 165 bin doğum gerçekleşirken, 172 bin kişi hayatını kaybetmektedir. Ülkeye geri dönenlerin (remigratie) yanı sıra, her yıl Hollanda’yı terk eden yüz binlerce insan da (emigratie) mevcuttur.

Göçmen ve mülteci karşıtı politik partiler var olan sorunlara çözüm üretmekten ziyade, hoşnutsuz seçmenlere ve tribünlere oynamaktadır. Son Dick Schoof kabinesinde de gördüğümüz üzere, aşırı sağ blok tek başına Hollanda’yı yönetecek bir iktidar gücü sergileyememektedir.

Nasıl Bir Olumlu Gelişme?

Bu durumun birden çok olumlu yönü bulunmaktadır. Büyüyen ekonomi ve genişleyen istihdamla birlikte yetenekli, kalifiye, nitelikli ve nicelikli çalışacak insan kaynaklarına olan gereksinim sürmektedir. Geleneksel göçmen grupları olan Faslılar, Türkler ve mülteciler için iş bulma, gelir elde etme ve aranan eleman olma konularında olumlu gelişmeler devam etmektedir. Eğitim, mesleki bilgi ve beceri açısından bakıldığında, bu grupların 40 yıl öncesine göre %500’lere varan daha büyük bir potansiyele sahip olduklarını gözlemliyoruz.

Arz ve talep mekanizması, günlük yaşamın ve geleceğin güvencesini belirlemektedir. Aranan elemanı bulma ve işe alma sürecinde çalışan lehine bir pazarlık payı (inkomensnivellering) doğmakta, bu da daha yüksek gelir elde etme olanağı sağlamaktadır.

Gelir ve kazançları artan geleneksel göçmenler, tüketim toplumunun (consumptiemaatschappij) bir parçası olarak daha çok harcama yapacak; kendi mikro ve mezo ölçekli ekonomik yapılarını güçlendirerek önümüzdeki yıllarda makro ekonomiye daha fazla katkı sağlayacaklardır. Göçmenlerin iş gücüne ve katılım payına daha fazla dâhil olmaları, bir arada ve uyum içinde yaşamamız açısından büyük önem taşımaktadır.

Son Yıllarda Hollanda Demografisindeki Nüfus Gelişimi

15 Ağustos 2024 tarihinde Hollanda’nın kayıtlı nüfusu 17 milyon 999 bin 018 olarak açıklanmıştı. CBS nüfus sayacının (CBS bevolkingsteller) 12 Ağustos 2026 verilerine göre ise ülke nüfusu, son iki yılda 163 bin kişilik bir artışla 18 milyon 163 bine ulaşmıştır.

Bu durum, Hollanda nüfusunun bu ay içinde resmi olarak 18 milyonu aştığını göstermektedir. Bu artış, doğum ve ölüm dengesinden ziyade Hollanda’ya gelen mülteciler (vluchtelingen / asielzoekers), öğrenciler ve iş gücü göçmenleri (arbeidsmigranten) sayesinde gerçekleşmektedir.

Geçmişte olduğu gibi bugün de iş pazarındaki arz ve talep dengesi varlığını korumaktadır. Yakın gelecekte mevcut işsizliği sıfırlamak ya da iş gücü ve insan kaynağı açığını tamamen kapatmak ufukta görünmemektedir.

Bunun yanı sıra yerel, bölgesel ve ulusal yönetimlerin; kronikleşmiş olan yoksulluk, fakirlik ve yalnızlıkla mücadele politikalarında somut çözümler üretmesi ve bunları hızla uygulamaya koyması gerekmektedir.

Saygı ve sevgilerimle, 

Mustafa Nejat SUCU