Hollanda Merkez Bankası’ndan Net Mesaj: “Avrupa Kendi Ayakları Üzerinde Durmalı”
Küresel krizler, savaşlar ve dalgalanan enerji fiyatları… Tüm bu gelişmelerin ortasında Hollanda Merkez Bankası, hem ülkeye hem de Avrupa’ya güçlü bir uyarı gönderdi: “Daha bağımsız olmazsak, aynı kırılganlıkları tekrar yaşarız.”
Krizler Kapıda: Avrupa Hazır mı?
Banka, son dönemde artan küresel belirsizliklerin artık geçici bir dalga değil, kalıcı bir risk haline geldiğini vurguluyor. Mesaj net: Avrupa sadece krizlere tepki veren değil, krizlere dayanıklı bir yapıya dönüşmek zorunda.
Bu da sadece dışa bağımlılığı azaltmak anlamına gelmiyor. Aynı zamanda ekonominin daha hızlı büyüyebilen, daha üretken bir sisteme kavuşması gerektiği anlamına geliyor.
Enerji Fiyatları Yine Cep Yakabilir
Uzmanlara göre gaz ve petrol fiyatlarındaki yeni artış dalgası, Hollanda’da enflasyonu yeniden yukarı çekebilir.
Her ne kadar bu etkinin 2022 Avrupa Enerji Krizi kadar sert olmayacağı düşünülse de, risk hala büyük:
-
Hanelerin alım gücü düşebilir
-
Ekonomik büyüme yavaşlayabilir
-
En ağır yük yine düşük gelirli kesimin omuzlarına binebilir
Yani kriz kapıyı çalarsa, herkes eşit etkilenmeyecek.
Avrupa’nın “Kendi Kendine Engel” Sorunu
Avrupa aslında dev bir ekonomik güç. 450 milyonluk nüfusuyla dünyanın en büyük ticaret bloklarından biri. Ancak potansiyelinin tamamını kullanamıyor.
Sebep mi? Kendi içindeki engeller.
-
Ülkeler arası farklı kurallar
-
Karmaşık bürokrasi
-
Parçalanmış finans sistemi
Bu durum, özellikle yeni ve yenilikçi şirketlerin Avrupa’yı terk etmesine yol açıyor.
Oysa kıta içinde yaklaşık 10 trilyon euro tasarruf bulunuyor. Yani kaynak var, ama doğru akmıyor.
Hollanda’ya Açık Uyarı: “Yavaşlıyorsunuz”
Merkez Bankası sadece Avrupa’yı değil, Hollanda’yı da eleştirdi.
Ülkede verimlilik artışı neredeyse durma noktasında:
-
Şu an: %0,5
-
Hedef: %1
Bunun önündeki engeller ise oldukça tanıdık:
-
Azot krizi
-
Konut sıkıntısı
-
Aşırı yüklenmiş elektrik şebekesi
-
Eğitim ve Ar-Ge’ye yetersiz yatırım
-
Güncelliğini yitirmiş vergi sistemi
Kısacası sorunlar yeni değil, ama artık ertelenemez noktaya gelmiş durumda.
“Herkese Destek” Yerine “Doğru Kişiye Destek”
Merkez Bankası Başkanı Olaf Sleijpen, özellikle enerji faturaları konusunda popüler ama tartışmalı bir fikre karşı çıktı: herkese eşit destek verilmesi.
Sleijpen’e göre bu yaklaşım:
-
Çok pahalı
-
Etkisiz
-
Adaletsiz
Örneğin akaryakıttan 10 cent indirim yapmak, gerçekten ihtiyacı olanı kurtarmayabilir. Üstelik bu destek, ihtiyacı olmayanlara da gider.
Onun yerine önerisi net:
Yardım yapılacaksa, doğrudan ihtiyaç sahiplerine yapılmalı.
Orta Doğu Gerilimi Faturayı Kabartabilir
Siyasetçiler, Orta Doğu’daki gerilim nedeniyle artan enerji fiyatlarına karşı daha fazla devlet müdahalesi istiyor. Ancak Merkez Bankası bu konuda temkinli:
-
Büyük destek paketleri bütçeye ağır yük getirir
-
Kısa vadeli çözümler, uzun vadeli sorunları büyütebilir
Sonuç: Kısa Vadeli Çözüm Değil, Kalıcı Dönüşüm
Merkez Bankası’nın mesajı aslında tek cümlede özetlenebilir:
“Sorunu bastırmayın, sistemi değiştirin.”
Avrupa ve Hollanda için çıkış yolu bu şekilde gözükiyor:
-
Daha bağımsız bir ekonomi
-
Daha az dışa bağımlılık
-
Daha yüksek verimlilik
Çünkü bir sonraki kriz geldiğinde, mesele sadece faturaları ödemek değil…
Hazır olup olmamak olacak.
Haber: Yusuf AKSOY
