Hollanda'da 8500 kayıtlı evsiz ve yuvasız genç bulunuyor, ancak gerçekte bu sayı çok daha fazla...
Gençler Arasında Evsizlik Büyük Bir Sorun
Hollanda'da 8500 kayıtlı evsiz ve yuvasız genç bulunuyor, ancak gerçekte bu sayı çok daha fazla. Peki, bu gençlerin karşı karşıya kaldığı sorunlar nelerdir ve onlara bir yuva sağlamak için ne yapılabilir? Bu sorunu ele alan Kansfonds'un program lideri Willem van Sermondt ile konuştuk.
Willem van Sermondt, Kansfonds'ta evsizlik uzmanı olarak gençler arasındaki evsizlikle ilgileniyor. Kansfonds, ‘Tüm Gençlere Bir Yuva’ adında bir program başlattı. Van Sermondt, "Evsizlik ve yuvasızlığın önlenebilir bir şey olduğunu göstermeye çalışıyoruz ve bu gençlere yardım etmek için başlatılan projeleri destekliyoruz" diyor. "Düşüncelerimizi paylaşıyor ve sistem değişikliği sağlamaya çalışıyoruz."
Evsizliğe Yaklaşım Daha Fazla Belirsizliğe Yol Açıyor
Van Sermondt'e göre mevcut evsizlikle mücadele yöntemleri, gençleri varoluşsal bir belirsizlik içinde tutuyor. "Şu anki yaklaşım, gençlerin yavaş yavaş kendi evlerine sahip olmalarına yönelik. Gençler, bunu başarabileceklerini göstermek zorunda. Çeşitli ara adımlardan geçerek kendi evlerine kavuşuyorlar."
Van Sermondt, bu yönteme itiraz ediyor: "Gençleri, çeşitli sorunları olan kırılgan bir pozisyona sokuyorsunuz. Kaldıkları yerlerde kesin bir güvence yok. Genellikle büyük ölçekli acil toplumsal barınaklarda başlıyorlar, ardından 6-8 gençle birlikte mutfak, banyo ve oturma odasını paylaştıkları genç barınaklarına geçiyorlar." Bu model, 'konut merdiveni modeli' olarak da bilinir.
Housing First: Önce Bir Ev
Van Sermondt, bu yaklaşımın doğru olmadığını düşünüyor. "Biz ve diğer ortaklarımız bunu tersine çeviriyoruz. Temel ilke 'housing first' yani 'önce konut'. Biz diyoruz ki: Tüm bu ara adımları yaratmamalısınız. Her şey bir evle başlar. Güvenli bir yaşam alanına sahip olduğunuzda, hayatınızdaki diğer sorunlarla başa çıkabilirsiniz." Bu sorunlar borçlar, psikolojik problemler, işsizlik veya sınırlı bir sosyal ağ olabilir.
Evsiz Gençlerin Sayısı
Hollanda'da tam olarak kaç evsiz ve yuvasız genç olduğunu hesaplamak zor. "CBS, 2023 başında 6000 civarında olduğunu tahmin etti, ancak bu tahmin yöntemine uzun süredir yerel düzeyde eleştiriler var" diyor Van Sermondt. Birçok genç, evsiz olduklarını belediye ofisine bildirmiyor. "Hemen bildirmezler ve uzun süre kendi ağlarında kalırlar. Örneğin, arkadaşlarının kanepesinde uyurlar ve sürekli yer değiştirirler."
Bu nedenle, istatistiklerin dışında kalıyorlar. Yeni bir sayım yöntemi geliştirildi ve bu yöntem, evsiz ve yuvasız gençlerin sayısını daha gerçekçi bir şekilde göstermeyi amaçlıyor. Okullar ve gıda bankası gibi çeşitli kuruluşlar, sabit bir ikamet adresi olmayan gençlerin sayısını belirlemek için bu sürece dahil edildi.
Gençler Arasında Evsizliğin Artışı
Evsizlik son yıllarda ülke genelinde arttı. Konut eksikliği ve özel sektördeki yüksek konut fiyatları hem satılık hem de kiralık evler için geçerli. Kansfonds bunu gençler arasında da görüyor mu? "İstatistiklere dayanarak söylemek zor, ancak pratikten gelen tüm sinyaller, örneğin belediyeler ve toplumsal barınma kuruluşları, bir artış olduğunu gösteriyor" diyor Van Sermondt. "Özellikle son iki-üç yılda bu daha belirgin hale geldi."
Gençler arasında artan evsizliğin nedenleri arasında konutların karşılanabilir olmaması dışında başka faktörler de var.
"Gençler genellikle belirsiz işler yapıyorlar. Geçici işler, ki bu işleri kaybetmeleri kolay. Bu da gelirlerinin çok değişken olmasına neden oluyor. Bazı gençler de borçlanmaya yatkın."
Ayrıca, bireysel düzeyde evsizliğe katkıda bulunan birçok faktör var. "Bazı gençlerin güçlü bir ağı ve birikimi yok, ailelerinden destek alamıyorlar. Veya gerginliklerin olduğu güvensiz bir ev ortamından geliyorlar. Psikolojik sorunları veya bağımlılıkları olan gençler de evsiz kalma riskiyle karşı karşıya."
Belirsizlik Yaratıcı Geçici Konutlar
Kansfonds, gençlerin istikrarlı konut alanlarına sahip olmalarına yardımcı olan projeleri teşvik ediyor. "Ücretli konut alanları yaratmak büyük bir zorluk" diyor Van Sermondt. "Ayrıca, mevcut konutlarda kime öncelik verileceği meselesi de var. Gençler genellikle geçici konutlar, örneğin antikraak gibi, nedeniyle belirsizlik içinde tutuluyor. Oysa onlar istikrara en çok ihtiyaç duyanlar."
Damgalama, Tabu ve Utanç
Gençlerin karşılaştığı bir diğer sorun da damgalanma. "Birçok genç, kendilerini evsiz olarak görmüyor çünkü örneğin arkadaşlarının kanepesinde uyuyorlar. Ayrıca, utanç büyük bir rol oynuyor: İlk buluşmanızda veya okulda evsiz olduğunuzu hemen söylemezsiniz. Bunu kendinize saklarsınız."
Yine de Van Sermondt, farkındalık konusunda yavaş yavaş bir değişim görüyor. "Başa gelebileceği farkındalığı yavaş yavaş artıyor. Birçok kişi, ev bulamayan bir yeğeni veya kuzenini tanır. Ayrıca medyadaki deneyim hikayeleri tanınmayı artırıyor."
Kansfonds, mümkün olduğunca gençlere yapısal olarak yardım etmeye çalışıyor. Haarlem'de gençlerin ilk başta bir yıl boyunca bir stüdyo kiralayabileceği bir konut girişimi var. "Bir süre yerleri vardı ama sonra tekrar strese girdiler" diyor Van Sermondt. "Ancak artık gençlerin burada kalması sağlandı. Desteklediğimiz girişimler bunlar."
Amsterdam / Ebubekir TURGUT
