Hollanda’da 18 Mart 2026 Belediye Seçimleri
18 milyon 84 bin nüfuslu Hollanda’da, 18 yaşını doldurmuş ve oy kullanma hakkına sahip (stemgerechtigde) 13 milyon 500 bini aşkın seçmen bulunmaktadır. Hollanda vatandaşı olmayan, ancak en az 5 yıldır Hollanda’da ikamet eden kişiler, yalnızca 18 Mart 2026 tarihinde yapılacak olan belediye meclisi seçimlerinde seçme ve seçilme hakkına sahiptir.
342 belediyede düzenlenecek olan belediye meclisi seçimlerinde Amsterdam (935 bin nüfus) ile Schiermonnikoog (968 kişi) arasında önemli farklar bulunmaktadır. Amsterdam’da belediye meclisi 45 üyeden, Schiermonnikoog’da ise 9 üyeden oluşmaktadır. Belediye encümenlerinin sayısı nüfusa göre belirlenmekte olup, örneğin Amsterdam’da 9, Schiermonnikoog’da ise 3 encümen bulunmaktadır. İçişleri Bakanlığı, belediye meclis üyelerine ödenen maaşları (gemeenteraadslidvergoeding) belediye nüfusuna göre belirlemektedir. Almelo şehrinde nüfus 74 bin olup, meclis üyesi sayısı 35’tir.
Oy Kullanma Hakkı ve Katılım
Oy kullanma zorunlu değildir (geen stemplicht). Ancak seçmen katılımı genelde %75 ile %80 arasında değişmektedir. 150 kişilik Temsilciler Meclisi’nde bir milletvekili seçilebilmek için ortalama 70 ila 80 bin oy gereklidir. Hollanda Senatosu (Eerste Kamer), 75 üyeden oluşmakta olup, bu üyeler eyalet meclisi seçimlerinden sonra seçilmektedir.
Hollanda’da Kaç Belediye Var?
1899 yılında 1.121 olan belediye sayısı, 1 Temmuz 2025 itibarıyla 342’ye düşmüştür. Belediyelerin birleşmesiyle (gemeentelijke herindeling) yeni isimlerle yoluna devam eden yapılar oluşturulmuştur. En büyük belediye Amsterdam, en küçük ise Schiermonnikoog’dur.
12 eyaletin her birinde bir Eyalet Valisi (Commissaris der Koning) görev yapmaktadır. Hollanda devlet sistemi anayasal monarşi, parlamenter demokrasi ve dual sistem olarak tanımlanabilir. Yasama organı Temsilciler Meclisi, denetleyici ise Senato’dur. Senato’nun onayı olmadan yasa geçerli sayılmaz.
Belediye Başkanları ve Atama Süreci
Belediye başkanları, İçişleri Bakanlığı onayıyla, ilgili belediye meclisinin önerisi üzerine atanırlar (kroonbenoeming). Politik geçmişi olan, deneyimli bürokratlar genelde bu görevlere aday gösterilmektedir. Belediye başkanları, belediye meclisinin ve encümen heyetinin başkanıdır. Parti üyeliği görev yapmaya engel değildir.
Belediye Meclisi Seçimleri ve Koalisyon Süreci
18 Mart 2026’da yapılacak olan seçimlerin ardından, belediyelerde kurulacak koalisyonlar için kurucu danışman (informateur) atanır. Ortak yönetim programı (bestuursprogramma) oluşturularak encümen üyeleri belirlenir. Encümen, o şehirde yaşamayan, başka şehirden bir partili de olabilir. Koalisyonun güvenoyu alabilmesi, güçlü ve kararlı bir yönetim için şarttır.
Tercihli Oy (Voorkeursstemmen)
Seçmenler tercihli oy kullanarak, aday listelerindeki belirli isimleri öne çıkarabilirler. Oy sayısı toplamının %25 + 1’ini alan adaylar seçilmiş sayılır. Örneğin Almelo’da bir meclis üyesine 800-900 oy düşüyorsa, 200+1 oy alan aday tercihli oyla seçilebilir.
Belediye Başkanları ve Görev Süreci
Belediye başkanları ilan edilen pozisyonlara başvurarak ve meclis komisyonlarının önerisiyle seçilir. Son onay İçişleri Bakanlığı adına Eyalet Valisi tarafından yapılır. Göreve başlayan başkan, şehrin sembolik lideri olarak da görülür.
Politikacıların Adli Durumu
Geçmişte Almelo’da görev yapan bir CDA encümen azası, vergi kaçakçılığından 2 ay şartlı hapis cezası almış; bu durum görevine engel teşkil etmemiştir. Ancak cezai kaydı olduğu için, kendisine Kraliyet Nişanı verilmemiştir. Adli sicili olanlara, örneğin çocuk bakım yardımı skandalında suçlu bulunanlara da bu onur ödülü verilmemektedir.
Lahey / Nejat SUCU
