19 Ağustos 1964: Türkiye – Hollanda İşgücü Anlaşmasının Yıldönümü

19 Ağustos 1964: Türkiye – Hollanda İşgücü Anlaşmasının Yıldönümü

Amsterdam / Ankara – 19 Ağustos, Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı arasında imzalanan Türkiye – Hollanda İşgücü Anlaşması’nın yıldönümü olarak tarihe geçti. Bu anlaşma, yalnızca dönemin iş gücü politikaları açısından değil, bugünkü Hollanda-Türk toplumu için de kritik öneme sahip bir köprü niteliğinde.

Birçoğumuzun bilgisi olmasa da, bu anlaşma sayesinde Türk işçileri Hollanda’ya giderek hem ekonomik hem de sosyal entegrasyon sürecine katkıda bulundu. O dönemde Türkiye’deki İsmet İnönü hükümeti döneminde Çalışma Bakanı olan (1961-1965) Mustafa Bülent Ecevit, Avrupa ülkeleriyle yapılan sosyal güvenlik ve iş gücü sözleşmelerinin yönetiminde önemli rol oynadı. Hollanda ile yapılan bu anlaşma, o dönemde diğer Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında daha kapsamlı sosyal ve yaşam haklarını içeriyordu.

Ecevit’in denetiminde yürütülen bu sosyal güvenlik sözleşmeleri, İskandinav ülkeleri (Danimarka, Norveç, İsveç, Finlandiya, İzlanda) ve Benelüks ülkeleri (Hollanda, Belçika, Lüksemburg) yasalarını iyi bilen bir bakış açısıyla hazırlandı. Türkiye ile Hollanda arasındaki bu sözleşme, geçmiş ile gelecek arasında bir köprü ve Türk işçilerine güvence niteliği taşıdı.

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Hollanda Hükümeti, iki ülke arasındaki dostluk bağlarını ve karşılıklı iş gücü ihtiyaçlarını dikkate alarak, Türk işçilerinin Hollanda’da çalıştırılmasının her iki ülkenin yararına olacağını kabul etti. Bunun sonucunda aşağıdaki maddeler üzerinde anlaşmaya varıldı:

GENEL HÜKÜMLER

Madde 1:

Türk işçilerinin toplanması, Hollanda’ya gönderilmesi ve işe yerleştirilmesinde Türkiye tarafında Ankara’daki Türkiye İş Kurumu, Hollanda tarafında Lahey’deki Sosyal İşler ve Sağlık Bakanlığı İşverme Müdürlüğü yetkili olacak.

Madde 2:

1. Direction, işçi taleplerinin karşılanabilmesi için altı ayda bir Hollanda sanayiinin Türk işgücü ihtiyacını Kuruma bildirir.
2. Kurum, mevcut işçilerle talebin ne ölçüde karşılanabileceğini Direction’a bildirir.

Madde 3:

1. Direction, iş ve ücret genel şartları ile yaşam koşulları hakkında işçileri bilgilendirecek tüm verileri Kuruma verir.
2. Hollanda sanayisindeki ortalama ücret, çalışma süresi, vergi ve sosyal sigorta primleri, fiyatlar ve geçim şartları hakkında bilgi sağlanır.
3. Gerektiğinde ek bilgiler verilir.

İŞÇİLERİN TOPLANMASI VE İŞE YERLEŞTİRİLMESİ

Madde 4:

1. Direction, işverenlerin iş tekliflerini Kuruma bildirir.
2. İş teklifleri, işin türü, süresi, brüt ve net ücretler, çalışma şartları ve diğer lüzumlu bilgilerle birlikte Kuruma iletilir.
3. Kurum, iş tekliflerini işçilere duyurur.

Madde 5:

Türk işçilerinin Hollanda’da çalışabileceği yaş sınırları:

• Kalifiye olmayan işçiler: 21-35 yaş
• Kalifiye/uzman işçiler: 23-45 yaş
  Gerekli durumlarda yaş sınırı Kurum ve Direction’un anlaşmasıyla değiştirilebilir.

Madde 6:

1. İşe aday gösterilen işçilerin sağlık muayeneleri Kurumca yapılır; mesleki ehliyet ve özel şartlar denetlenir.
2. Adayların yoklama sonuçları tespit edilen formlara işlenir.
3. Adli sicilleri temiz olmayan veya sosyal-moral bakımdan uygunsuz kişiler aday gösterilmez.
4. Kabul edilen adayların listesi Direction’a gönderilir.

Madde 7-16:

• Direction, adayların kesin seçimi için heyet gönderebilir.
• İş sözleşmeleri Türk ve Hollandaca hazırlanır ve işçi Türkiye’den hareket etmeden önce imzalar.
• İş sözleşmesinin süresi bir yıldır; özel durumlarda 8 ay–1 yıl arasında değişebilir.
• Pasaport ve belgeler Kurumca sağlanır, hareket ve nakil masrafları Direction tarafından karşılanır.
• İlk seçme masrafları Türkiye tarafına, özel muayene ve seçme masrafları Hollanda tarafına aittir.
• Hollanda işverenleri, mesleki ehliyetsizlik durumunda itiraz edebilir; aksi takdirde uygun iş temini sağlanır.

GENEL ÇALIŞMA ŞARTLARI

Madde 17:

• Türk işçileri, Hollanda’lı işçilerle eşit ücret, çalışma ve sosyal güvenlik haklarına sahip olacak.
• İşçi sağlığı, iş güvenliği ve lojman hakları eşit uygulanacak.
• İş anlaşmazlıklarında Hollanda vatandaşlarına uygulanan hukuki yollar kullanılacak.

Madde 18:

• Türk işçileri tasarruflarını Hollanda yasaları çerçevesinde Türkiye’ye gönderebilir.

Madde 19:

• Yetkili makamlar ve işverenler, Türk işçilerinin yeni çevreye uyum sağlamalarına yardımcı olacak.
• Sosyal ve dini kuruluşlar, Türk işçilerinin intibakını kolaylaştırmak için işbirliği yapacak.

Tarih ve Önemi

1964 yılında imzalanan bu anlaşma, sadece iş gücü göçünü düzenlemekle kalmadı, aynı zamanda Türk işçilerinin Hollanda’da haklarını güvence altına aldı ve bugünkü Türk toplumu için bir temel oluşturdu. 

Haber: Nejat SUCU