Hollanda’da trafik cezaları yeniden gündemde: “Bedeller uçtu ama caydırıcılık azaldı” tartışması

Hollanda’da trafik cezaları yeniden gündemde: “Bedeller uçtu ama caydırıcılık azaldı” tartışması

Hollanda’da yıllardır tartışma konusu olan trafik cezaları, yeni yıl itibarıyla bir kez daha artacak. Avrupa’nın en yüksek trafik cezalarına sahip ülkelerinden biri olan Hollanda’da uzmanlar ve kamuoyu, “cezaları artırmak yerine denetimi artırın” çağrısında birleşiyor.

Cezalar yükseldi, tartışmalar alevlendi

1 Ocak itibarıyla uygulanacak yeni tarifeye göre hız, kırmızı ışık ihlali ve park cezaları yeniden zamlanacak. Ancak bu artışın ne kadar etkili olduğu tartışmalı. Trafik psikoloğu Gerard Tertoolen, NPO radyosuna yaptığı değerlendirmede, “Rakamlar yükseliyor ama insanların davranışı değişmiyor. Sorun cezaların az olması değil, yakalanma ihtimalinin düşük olması” diyerek hükümete eleştiride bulundu.

Siyasette de huzursuzluk artıyor. Bazı milletvekilleri cezaların “makul seviyeyi çoktan aştığını” söylerken, ceza tahsilat kurumu CJIB’in direktörü bile mevcut miktarların ihlallerle orantısız hale geldiğini belirtiyor. Buna rağmen kısa vadede bir değişiklik beklenmiyor.

Mali açıklar cezaları zıplattı

Cezalardaki tırmanışın geçmişi 1990’da yürürlüğe giren Mulder Yasası’na uzanıyor. Bu yasa, cezaların makul seviyede kalmasını öngörse de özellikle 2023’te bütçe açığını kapatmak için yüzde 10’luk artış yapılması tartışmaları yeniden başlatmıştı.

Vatandaşların da görüşü ikiye ayrılmış durumda. Bir kesim, “Polis ve itfaiyenin finansmanını cezalara yüklemek adil değil” derken, diğerleri “Kırmızı ışık ihlali bir cana mal olabilir, ceza yüksek olmalı” görüşünü savunuyor.

Flitsmeister tartışması: ‘Amaç hız yapmak değil, bilgi almak’

Hollandalı sürücülerin büyük bölümü, radar noktalarını bildiren Flitsmeister uygulamasını kullanıyor. Ancak şirketin CEO’su Jorn de Vries’e göre kullanıcıların amacı ceza kaçırmak değil:

“Uygulama sadece radar uyarmıyor, yolda duran araçtan ambulans geçişine kadar birçok güvenlik bilgisini iletiyor.”

Verilere göre, sürücüler radar uyarısından sonra gerçekten yavaşlıyor. De Vries, “Yani insanlar uygulamayı hız yapmak için değil, güvenlik bilgisi için de kullanıyor” diyor.

Finlandiya modeli masada: Gelire göre ceza

Hollanda’da herkes aynı ihlale aynı cezayı ödüyor. Ancak Finlandiya ve İsviçre’de ceza miktarı kişinin gelir durumuna göre belirleniyor.

Hollanda-Finlandiya Derneği Başkan Yardımcısı Anna Schoemakers, “Bu model Hollanda’da da uygulanabilir. Hem dayanışmayı artırır hem de zengin sürücülerin kuralları hafife almasını engeller” görüşünde.

“Caydırıcılık için artış değil, denetim şart”

Trafik psikoloğu Tertoolen’e göre mevcut ceza politikası artık etkisini yitirmiş durumda:

“400 euroluk ceza 430 olduğunda kimse direksiyonda davranışını değiştirmiyor. Sorun cezaların düşük olması değil, ihlalin yakalanma ihtimalinin zayıf olması.”

Uzmanların ortak uyarısı net: “Daha sık denetim, daha görünür kontrol ve radar uygulamalarının azaltılması… Ancak o zaman sürücüler kurallara uymada daha dikkatli olur.”

Lahey / Tarık OKAN