40–55 yaş arası çalışanlara kritik uyarı: İşten ayrılırsanız emeklilik hakkı kaybı yaşayabilirsiniz

40–55 yaş arası çalışanlara kritik uyarı: İşten ayrılırsanız emeklilik hakkı kaybı yaşayabilirsiniz

1 Ocak 2026 itibarıyla yaklaşık 9,5 milyon emeklilik sözleşmesi yeni emeklilik sistemine aktarılacak. Bu geçişle birlikte, bugüne kadar uygulanan ve tüm çalışanların yaşa bakılmaksızın aynı oranda emeklilik primi ödediği “ortalama prim sistemi” sona erecek.

Yeni sistemde ise yaş faktörü belirleyici olacak. Genç çalışanlar yatırdıkları her euro karşılığında daha fazla emeklilik birikimi elde edecek. Bunun nedeni, yatırılan paranın daha uzun süre değerlendirilmesi. Orta yaş grubundaki çalışanlar açısından ise bu durum bir “getiri boşluğu” anlamına geliyor.

40–55 yaş grubunda mali açık riski

Yeni sistem, özellikle 40–55 yaş aralığındaki çalışanlar için dezavantaj oluşturabiliyor. Bu gruptaki çalışanlar, eski sistemde elde edebilecekleri getirinin bir bölümünü kaybetmiş sayılıyor. Bu kaybın telafi edilmesi öngörülüyor ancak bunun için önemli bir şart var: Çalışanın, emeklilik fonunun yeni sisteme geçtiği gün hâlâ bir iş sözleşmesine sahip olması gerekiyor.

Telafi iki şekilde yapılabiliyor. Ya çalışanın bireysel emeklilik hesabına toplu bir tutar yatırılıyor ya da belirli bir süre boyunca daha yüksek prim oranı uygulanıyor. Hangi yöntemin seçileceğine işverenler ve sendikalar birlikte karar veriyor.

İşten ayrılan telafiyi kaybediyor

Kritik nokta şu: Emeklilik fonu yeni sisteme geçmeden önce işten çıkarılan ya da kendi isteğiyle ayrılan çalışanlar bu telafi hakkını kaybediyor. Bu da ileride alınacak emekli maaşında ciddi düşüş anlamına gelebiliyor.

Örneğin 2026 yılında ABN AMRO ve kamu yayıncısı kuruluşlarda işten çıkarmalar planlanıyor. Ancak bu kurumların emeklilik fonları yeni sisteme ancak 2027’de geçecek. Bu da 2027’den önce işten ayrılan çalışanların telafi ödemesinden yararlanamayacağı anlamına geliyor.

Uzmanlar, işten ayrılma sürecinde bir uzlaşma anlaşması (vaststellingsovereenkomst) yapılacaksa, çıkış tarihinin mutlaka emeklilik fonunun geçiş tarihinden sonrasına denk getirilmesini öneriyor.

Daha az çalışma, daha az telafi

Emeklilik fonu Zorg en Welzijn (PFZW), 1 Ocak 2026’da yeni sisteme geçecek. Fon yetkilileri, geçişten önce çalışma saatlerini azaltanların daha düşük telafi alacağını vurguluyor. Telafi hesabında, çalışanın geçiş yılından önceki dönemdeki çalışma oranı esas alınıyor.

Yetkililer, “Saatlerinizi düşürmeyi düşünüyorsanız, bunu emeklilik fonunuz yeni sisteme geçtikten sonra yapmanız daha avantajlı olur” uyarısında bulunuyor.

Telafi tutarları kişiye göre değişiyor

Telafi miktarı yaş, maaş, çalışma süresi ve sektör gibi pek çok faktöre bağlı olarak büyük farklılıklar gösterebiliyor. Örneğin 50 yaşında, haftada üç gün çalışan ve emekliliğe esas kazancı 18.656 euro olan bir çalışanın, tek seferde yaklaşık 5.467 euro telafi alabileceği hesaplanıyor. Bu tutar, emeklilik yaşından itibaren aylık brüt 37 euro ek gelir anlamına geliyor.

Bazı sektörlerde ise bu rakamlar çok daha yüksek seviyelere ulaşabiliyor.

Neden yeni sisteme geçiliyor?

Yetkililere göre mevcut emeklilik sistemi günümüz çalışma hayatına uygun değil. Çalışanlar artık ömür boyu tek bir işverene bağlı kalmıyor, serbest çalışanların sayısı artıyor. Ayrıca eski sistemde kullanılan varsayımsal faiz hesapları nedeniyle emeklilik fonları yıllarca maaş artışı yapamadı.

Yeni sistemde emeklilik gelirleri yatırım performansına daha hızlı tepki verecek. Bu da maaşların daha çabuk artabilmesini sağlarken, düşüş riskini de beraberinde getiriyor.

Tüm emeklilik fonlarının en geç 1 Ocak 2028’e kadar yeni sisteme geçmesi gerekiyor. Süreç, Hollanda Merkez Bankası’nın (DNB) sıkı denetimi altında yürütülüyor. Uzmanlar, özellikle orta yaş grubundaki çalışanların bu geçiş sürecini yakından takip etmesi gerektiğini vurguluyor.

Lahey / Tarık OKAN