Hollanda’da Tüketiciye Havai Fişek Satışında Son Yıl: Yasak Yaklaşırken Tazminat Belirsizliği

Hollanda’da Tüketiciye Havai Fişek Satışında Son Yıl: Yasak Yaklaşırken Tazminat Belirsizliği

Hollanda’da yarın itibarıyla tüketicilere havai fişek satışı başlıyor. Ancak bu satışın, son kez yapılması bekleniyor. “Güvenli Yılbaşı Yasası” (Wet veilige jaarwisseling) kapsamında, gelecek yıldan itibaren ülke genelinde tüketiciye havai fişek satışı ve kullanımı yasaklanacak.

Yasağın yürürlüğe girmesi, binlerce satıcının yıllardır sürdürdüğü faaliyetleri tamamen bırakması anlamına geliyor. Ancak yasak öncesinde hâlâ çözüm bekleyen iki temel konu bulunuyor:

• Polis ve belediyeler için uygulama ve denetim planı,
• Havai fişek satıcıları için tazminat (kompansasyon) düzenlemesi.

Her iki başlıkta da görüşmeler sürüyor.

Satıcılar Endişeli: “Yatırımlarımıza Ne Olacak?”

Doetinchem’de havai fişek satışı yapan Dick Til, tazminat konusundaki belirsizliğin sektör için büyük bir sorun olduğunu söylüyor:

“Yasak giderek yaklaşıyor ama satış noktalarının büyük kısmı hâlâ hiçbir şey bilmiyor.
Binalarımıza ne olacak? Havai fişek depolamak için bunkerler yaptık, ciddi yatırımlar yaptık. Bunlar için tazminat alacak mıyız?”

Til’e göre, özellikle uzun vadeli yatırımlar yapan küçük ve orta ölçekli satıcılar ciddi risk altında.

Sektörün Boyutu: 800’den Fazla Satıcı, 118 Milyon Euro Ciro

Hollanda genelinde 800’ün üzerinde havai fişek satıcısı bulunuyor.
Bazı işletmeler için havai fişek satışı toplam cironun küçük bir kısmını oluştururken, bazıları için yıllık gelirin büyük bölümü bu satışlardan geliyor.

Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland Başkanı Leo Groeneveld, geçen yıl sektörün toplam cirosunun 118 milyon euro olduğunu belirtiyor. Groeneveld’e göre ülke çapındaki yasak, sektörün bir bölümü için iflas riski anlamına gelebilir.

Tazminat Tartışması: 895 Milyon Euro’dan 50 Milyon’a

Sektör temsilcileri yılın başında, yasağın bu yıl devreye girmesi halinde 895 milyon euro tazminat talep etmişti. Ancak nisan ayında yasağın gelecek yıl uygulanacağı netleşti.

Bu süreçte dönemin Devlet Sekreteri Chris Jansen (PVV), sektör için yaklaşık 50 milyon euro civarında bir tazminatın gündemde olduğunu ifade etti.

Groeneveld, taleplerin artık daha gerçekçi olduğunu söylüyor:

“895 milyon eurodan çok daha aşağıdayız.
Talep, 50 milyona 895 milyondan çok daha yakın.”

Uzman Görüşü: “Tazminat Talebi Anlaşılır”

Kamu yönetimi uzmanı Georgina Kuipers, sektörün tazminat talebini anlaşılır buluyor:

“Devlet bazen öyle kararlar alır ki, artık işinizi eskisi gibi yapamazsınız.
Bu durumda tazminat talep edilmesi şaşırtıcı değildir.”

Kuipers, daha önce faaliyetleri yasaklanıp tazminat alan meslek gruplarını hatırlatıyor:

• Vizon (nertsen) yetiştiricileri,
• İstiridye üreticileri,
• Midye ve kokle balıkçıları.

Ancak tazminat miktarının hukuki ve siyasi bir tercih olduğuna dikkat çekiyor. Ayrıca yasağın öngörülebilir olup olmadığı da belirleyici:

“Havai fişek yasağı yıllardır tartışılıyor. Bu nedenle ‘ani bir karar’ sayılıp sayılamayacağı tartışmalı.”

Satıcılar Uyarıyor: “Yasak Kaçak Satışı Artırır”

Enschede’de satış yapan Frits Pen, yasağı sert sözlerle eleştiriyor:

“Bu çok saçma bir fikir. Zaten kaçak havai fişek var. Yasak gelirse bu daha da artacak.”

Pen’e göre tazminattan büyük ithalatçılar daha fazla faydalanacak, küçük satıcılar ise mağdur olacak:

“Hep böyle olur. Büyükler kazanır, küçükler kaybeder.”

Profesyonel Gösteriler Alternatif Ama Yetersiz

Pen ve Til’in her ikisinin de havai fişek dışında başka gelir kaynakları bulunuyor. Pen, Rotterdam, Amsterdam, Arnhem ve Waddinxveen gibi şehirlerde profesyonel havai fişek gösterileri düzenliyor.

Ancak bu gösterilerin bireysel kullanımın yerini tutamayacağını vurguluyor:

• Gösteriler için özel sertifika gerekiyor,
• Sertifikalı uzman sayısı sınırlı,
• Güvenlik için birden fazla kalifiye personel şart.

“Amsterdam ve Rotterdam’da bile bir gösteride iki ya da üç sertifikalı kişiyle çalışıyoruz.
Bu işin düzgün yapılması şart.”

Sektör Hükümetten Netlik Bekliyor

Satıcılar açısından en büyük sorun belirsizlik.
Tazminatın miktarı, kimlerin yararlanacağı ve yapılan yatırımların nasıl karşılanacağı hâlâ net değil.

Sektör temsilcileri, yasağın yürürlüğe girmesinden önce hükümetten hızlı, açık ve bağlayıcı bir karar bekliyor.

Bu haber, NOS Binnenland editörü Noor de Kort’un hazırladığı röportajdan çevrilerek derlenmiştir.