Hollanda’da istisnai adım: D66, VVD ve CDA azınlık hükümeti kurmak istiyor

Hollanda’da istisnai adım: D66, VVD ve CDA azınlık hükümeti kurmak istiyor

Hollanda’da koalisyon görüşmelerinde dikkat çekici bir gelişme yaşandı. D66, VVD ve CDA partileri, ülkede nadir görülen bir yöntemle azınlık hükümeti kurma niyetinde olduklarını açıkladı. D66 lideri Rob Jetten, bu tercihin Hollanda siyasi tarihinde koalisyon oluşumları açısından “istisnai” bir durum olduğuna dikkat çekti.

D66 lideri Rob Jetten, Cuma günü VVD lideri Dilan Yeşilgöz ve CDA lideri Henri Bontenbal ile birlikte yaptığı açıklamada, JA21’in de dahil olduğu dört partili bir koalisyonun şu aşamada doğru olmayacağını belirtti. Jetten, “Mevcut koşullarda yapılması gerekenler göz önüne alındığında bu kombinasyonu mantıklı bulmuyoruz. Diğer tercihlerin de değişmemesi nedeniyle üçlü yapı bizim için açık bir seçenek olarak duruyor” dedi. Üç lider, Perşembe ve Cuma günleri Hilversum’daki De Zwaluwenberg malikanesinde bir araya gelerek görüşmeler yürüttü.

Mecliste çoğunluk yok

D66, VVD ve CDA’nın Temsilciler Meclisi’ndeki toplam sandalye sayısı 150’de 66’da kalıyor. Bu durum, yasa teklifleri ve bütçelerin kabulü için muhalefet partilerinin desteğini zorunlu kılıyor. Senato’da ise üç partinin toplam sandalye sayısı 75’te 22.

VVD, başlangıçta JA21’i de kapsayan bir çoğunluk hükümeti kurmak isterken, D66 bu fikre mesafeli yaklaştı. Jetten, progresif-liberal çizgideki partisinin iki sağ partiyle aynı hükümette yer almasını uygun bulmadığını dile getirdi. Öte yandan, VVD’nin vetosu nedeniyle GroenLinks-PvdA ile olası bir koalisyon seçeneği de daha önce rafa kaldırılmıştı.

“Yeni bir siyasi kültür” vurgusu

Görüşmeler içerik başlıkları üzerinden devam ederken, geçici Maliye Bakanı Heinen, müzakerelerde önemli mesafe alındığını söyledi. Jetten, bazı parti liderlerini önümüzdeki adımlar konusunda bilgilendirdiğini ve bu hafta içinde görüşmelere davet ettiğini açıkladı.

VVD lideri Yeşilgöz, JA21’in masada olmamasından dolayı “üzüntü duyduğunu” belirtirken, “Buna rağmen üç parti olarak bu yola güvenle çıkmamızdan mutluyum” ifadelerini kullandı. CDA lideri Bontenbal ise azınlık koalisyonunun “farklı bir siyasi kültür” gerektirdiğini vurgulayarak, muhalefetin eşit ve yapıcı bir aktör olarak sürece dahil edilmesinin önemine işaret etti.

Muhalefetten sert tepki

BBB lideri Caroline van der Plas, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda azınlık hükümeti planını “kötü bir başlangıç” olarak niteledi. Van der Plas, önerilen merkez kabinenin “seçmenin talep ettiği merkez-sağ yönelimi yansıtmadığını” savunarak, “Hollanda güçlü bir yetkiyle istikrarlı bir yönetime layık” dedi.

JA21 lideri Joost Eerdmans da karardan duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. Eerdmans, partisinin çoğunluk hükümeti görüşmelerine davet edilmemesini “kaçırılmış bir fırsat” olarak tanımladı ve sağ seçmenin yeni kabinede yeterince temsil edilmeyeceğini savundu.

Hollanda için alışılmadık bir model

Uzmanlara göre, yalnızca üç partiyle yola devam edilmesi, kurulacak hükümetin her yasa teklifinde muhalefetle uzlaşma aramasını zorunlu kılacak. Hollanda’da Danimarka’nın aksine azınlık hükümetleri geleneği bulunmuyor. Yakın geçmişte bu modele en yakın örnek, 2010-2012 yılları arasında görev yapan Rutte I hükümeti olmuştu. VVD ve CDA’dan oluşan o kabine, aşırı sağcı PVV’nin dışarıdan desteğiyle ayakta kalmış, yaklaşık bir buçuk yıl sonra dağılmıştı.

Lahey / Tarık OKAN