HOLLANDA’DA GGZ BEKLEME LİSTELERİ YARGIYA TAŞINDI: TÜKETİCİLER BİRLİĞİ VE AİLE HEKİMLERİNDEN DENETLEYİCİ KURUMA SERT TEPKİ

HOLLANDA’DA GGZ BEKLEME LİSTELERİ YARGIYA TAŞINDI: TÜKETİCİLER BİRLİĞİ VE AİLE HEKİMLERİNDEN DENETLEYİCİ KURUMA SERT TEPKİ

Hollanda’da ruh sağlığı hizmetlerindeki (GGZ) kronikleşen bekleme süreleri, tüketici hakları savunucuları ve hekimleri ayağa kaldırdı. Tüketiciler Birliği (Consumentenbond) ve Aile Hekimleri Vakfı (DBH), sağlık denetim kurumunun görevini yapmadığı gerekçesiyle mahkemeye başvurdu.

AMSTERDAM — Hollanda Tüketiciler Birliği (Consumentenbond) ve Stichting De Bevlogen Huisartsen (DBH - Aile Hekimleri Vakfı), ruh sağlığı hizmetlerindeki (GGZ) kriz boyutuna ulaşan bekleme süreleri nedeniyle Hollanda Sağlık Yetkili Makamı (NZa) ile Ticaret ve Sanayi Temyiz Mahkemesinde (CBb) karşı karşıya geldi.

Dava kapsamında Tüketiciler Birliği ve hekimler, sağlık denetim kurumunun yasal yetkilerini kullanarak sigorta şirketlerine karşı sert önlemler almasını ve hastaların bakıma erişim hakkının güvence altına alınmasını talep ediyor.

Nisan 2024’ten Bu Yana Süren Hukuk Mücadelesi

Tüketiciler Birliği, ilk olarak Nisan 2024’te NZa’ya başvurarak kontrolden çıkan bekleme süreleri konusunda denetleyici rolünü üstlenmesi ve müdahalede bulunması çağrısında bulunmuştu. Ancak NZa’nın bu başvuruyu ve ardından yapılan itirazı reddetmesi üzerine konu yargıya taşındı.

Yasal Sınırlar Aşılıyor: Bekleme Süresi Bazı Alanlarda 5 Yılı Buluyor

Yasal düzenlemelere (Treek standartları) göre, ruh sağlığı hizmetlerinde bir hastanın başvurusundan ilk ön görüşmeye (intake) kadar geçen sürenin en fazla 4 hafta, ön görüşmeden tedaviye kadar geçen sürenin ise en fazla 10 hafta (toplamda azami 14 hafta) olması gerekiyor.

Ancak açıklanan son veriler acı tabloyu ortaya koyuyor:

• 100 binden fazla kişi beklemede: Ekim 2025 verilerine göre ruh sağlığı hizmeti almak için bekleyen 100.000’den fazla kişinin neredeyse yarısı için azami 14 haftalık yasal sınır aşılmış durumda.
• Transbirey sağlık hizmetlerinde rekor bekleme: Transgender sağlığı (transgenderzorg) alanında bekleme süreleri yer yer 5 yılı aşıyor.

Sorunun Kaynağı: "Ciro Tavanı" ve Yetersiz Hizmet Alımı

Krizin arkasındaki en büyük nedenlerden biri olarak sağlık sigortası şirketlerinin uyguladığı "ciro tavanı" (omzetplafond) gösteriliyor. Sigorta şirketleri, kapasitesi ve uzmanı olan kurumlara yıllık bütçe sınırı koyuyor. Bu bütçe genellikle yılın ilk aylarında tükendiği için hekimler kapasiteleri olsa dahi yeni hasta kabul edemiyor.

NZa’nın çözüm olarak sunduğu "bekleme listesi aracılığı" (wachtlijstbemiddeling) yöntemi ise hastaların yine dolu listelerle karşılaşması nedeniyle soruna çare olmuyor.

"Sigortacılar Yükümlülüklerini Yerine Getirmiyor"

Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Tüketiciler Birliği Direktörü Sandra Molenaar, finansal anlaşmaların toplum sağlığının önüne geçtiğini vurguladı:

"Finansal anlaşmalar hastaların bakıma erişiminin önüne geçiyor. Sigorta şirketleri bakım yükümlülüklerini yerine getirmiyor. NZa'nın sigorta şirketlerini yeterli bakım satın almaya zorlamasını ve Treek standartları sağlanana kadar GGZ sektöründe ciro tavanı uygulamasının kaldırılmasını istiyoruz."

Aile Hekimleri Vakfı’ndan Dr. Bas Moen ise sistemdeki kilitlenmenin aile hekimlerine büyük bir yük yüklediğini belirtti:

"Ciddi psikolojik sorunları olan hastalarımız sorumluluk dışı sürelerce bekletiliyor. Aile hekimleri olarak uzmanlık alanımız olan GGZ'ye ait bakım hizmetlerini zorunlu olarak kendimiz üstlenmek zorunda kalıyoruz; bu durum kliniklerimiz üzerinde sürdürülemez bir baskı oluşturuyor."

Gözler Mahkemenin Kararında

Duruşmanın ardından Ticaret ve Sanayi Temyiz Mahkemesinin (CBb) kararını 6 hafta içinde (gerek görülmesi halinde 6 haftalık ek süre kullanılarak) açıklaması bekleniyor. Çıkacak kararın, Hollanda sağlık sisteminde sigorta şirketlerinin sorumlulukları açısından emsal teşkil edebileceği belirtiliyor.