Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı çalışan kişiye işçi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek kişiye işveren, işin yapıldığı yere ise işyeri denir. Genellikle İş Hukuku böyle başlar. Ancak ben sizlere bunu daha basit bir biçimde anlatmaya çalışacağım. Yapılan anlaşma ve sözleşmelere göre evden çalışma ve evden ürün teslimi de mümkün kılınmıştır.
Bir düşünün: Yaşantımızda, özellikle Batı sanayi toplumlarında, günlük hayatımızda önemli bir yer tutan çalışma ve kazanç elde etme durumu; İş Kanunları ve onu tamamlayan diğer Sosyal Güvenlik yasalarıyla düzenlenmektedir.
Bu iş kanunu uzun ve anlaşılması zor olsa da, temel esaslarına bağlı kalarak sizlere aktarmaya çalıştım. Medeni ve beşerî ilişkilerde bilginin önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Bu nedenle hem kendiniz hem de çevreniz için bilgi edinmek ve araştırmak, sizi daha mutlu ve huzurlu kılacaktır.
İş Kanunu’nda yer alan temel kuralları bilmek, bazı kişisel sorunların doğmasını engelleyeceği gibi, çalışma yaşamında iş ve sosyal barışın oluşmasına da katkı sağlayacaktır. Bilinçsizce yapılan yanlışlıklar bireye, ailesine ve çevresine maddi ve manevi zararlar verebilir. Hollanda’da yaygın bir ata sözünü hatırlamakta fayda vardır:
“Hiç hastalanmamak, tedavi olmaktan daha hayırlıdır.” – Voorkomen is beter dan genezen!
İş Kanunu Nedir? (Wat is Arbeidsrecht?)
Kısaca, çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki ilişkileri düzenleyen kanundur. Yasalar, yönetmelikler ve sektöre bağlı sözleşmelerin sayısı 30’u geçmektedir.
İş (Arbeid)
Bir iş sözleşmesinin oluşabilmesi için şu şartlar gereklidir:
Yetki/otoritenin olması
Ücret ödenmesi
Bir işin yapılması
Hizmet Sözleşmesi (Arbeidsovereenkomst)
Kısaca, işveren ile işçi arasında yapılan yazılı anlaşmadır. Bu sözleşmede aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekir:
İşveren ve işçinin adı, soyadı, doğum tarihi, cinsiyeti ve adresi
Yapılacak işin tanımı
İş sözleşmesinin süresi
Günlük, haftalık ve yıllık çalışma saatleri
Brüt maaş (saatlik, haftalık veya aylık)
Tatil ve ücretli izin hakları
Fesih süresi (opzeggingstermijn)
Çalışma saatlerinin belirtilmesi
İlgili sektöre ait Toplu İş Sözleşmesi’ne (CAO) uygunluk
Diğer ek imkanlar ve sosyal haklar
Sözleşmede yer alabilecek diğer maddeler:
Emeklilik sigortası
Sosyal sigorta primleri
Deneme süresi
Rekabet yasağı
Ek iş yasağı
Ek ödenekler
Mesleki bilgilerin gizliliği
Deneme Süresi (Proeftijd)
2 yıla kadar olan sözleşmelerde: 1 ay
2 yıl ve üzeri sözleşmelerde: 2 ay
Bu süre zarfında her iki taraf da sözleşmeyi feshedebilir.
Hamilelik ve Doğum İzni
İşveren, doğum öncesi ve sonrası toplam 16 hafta hamilelik ve doğum izni vermekle yükümlüdür (Zwangerschapsverlof).
İkiz ve daha fazla doğumlarda bu süre toplam 20 haftadır.
Asgari Ücret (Minimumloon)
Taraflar ücrette serbestçe anlaşabilir; ancak ödenecek maaşın hem CAO’ya uygun olması hem de asgari ücretin altında olmaması gerekir.
Çalışma Yaşı ve Asgari Ücret:
13-14 yaş: Günde 2 saat ile hafif işler yapılabilir.
15 yaş ve üzeri: Asgari ücret uygulanmaya başlar.
İş Sözleşmesinin Feshi (Opzeggingstermijn)
Toplam iş süresine göre fesih süresi:
0–5 yıl: 1 ay
5–10 yıl: 2 ay
10–15 yıl: 3 ay
15+ yıl: 4 ay
İş Sözleşmesi Türleri (Arbeidsovereenkomsten)
Belirli süreli sözleşme (en fazla 36 ay)
Süresiz sözleşme (onbepaalde tijd)
Özel iş büroları aracılığıyla yapılan sözleşmeler (Uitzendbureau / Flexwet)
Çağrıya dayalı sözleşmeler (Oproepovereenkomst):
Minimum/maximum saatli sözleşme (örneğin 2–12 saat arası)
Sıfır saat sözleşmesi (0–40 saat)
Vekâlet sözleşmesi (hastalık vs. durumlar için geçici)
Geçici işçi havuzu ve proje bazlı sözleşmeler
Serbest çalışan (ZZP’er): Kendi işini yapan bireyler
İş Sözleşmesinin Sona Erme Nedenleri
Tarafların karşılıklı anlaşması
Deneme süresinde fesih
Sözleşme süresinin bitmesi
2 yıllık hastalık süresinin sona ermesi
Haksız nedenle fesih
Mahkeme kararıyla fesih
UWV onayıyla fesih
Toplu işten çıkarma
İşçi veya işverenin vefatı
Emeklilik yaşı
İşverenin iflası
UWV tarafından onaylı fesihlerde tazminat belirlenemez. Ancak kanton mahkemesi tarafından yapılan çıkışlarda işçi lehine karar verilirse tazminat ödenebilir (transitievergoeding).
İşsizlik Ödeneği Başvurusu (WW-uitkering aanvragen)
İşsiz kaldığınız ilk günden itibaren, işsizlik başvurusunu en geç 4 hafta öncesinden dijital olarak www.werk.nl üzerinden yapmalısınız. Daha sonra www.uwv.nl adresinden başvurular tamamlanır. Digid hesabı gereklidir.
Hollanda’da İş Hukuku (Arbeidsrecht), işçi ve işveren ilişkilerinde kolay bir alan değildir. Anlaşmazlık durumlarında bir avukata danışmak en doğru adım olacaktır. Sizleri bilgilendirdiğimi umar, hoşça kalmanızı dilerim.
