Çalışan çok ama hâlâ eksik: İş gücü piyasasında büyük tıkanma
Hollanda iş ve istihdam piyasasında Temmuz ayı itibariyle çelişkili bir tablo ortaya çıkıyor: Çalışan sayısı rekor seviyelere ulaşmışken, kalifiye eleman açığı ve yeni iş gücü bulma sorunları derinleşiyor. Hem çok çalışan var hem de hâlâ ciddi bir iş gücü eksikliği yaşanıyor.
Nüfus artışı sınırlı, iş gücü talebi artıyor
Hollanda’nın toplam nüfusu 18 milyon 85 bin civarında ve yıllık nüfus artışı ortalama 100 bin kişiyle sınırlı. Üstelik ülkeye yerleşen herkes çalışmak amacıyla gelmiyor. Bu da iş gücü piyasasında yapısal bir dengesizlik yaratıyor.
2021 ve 2022 yıllarında çalışan sayısı ve çalışılan saatlerde yaşanan artış, 2024 ve 2025 döneminde yerini duraklamaya bıraktı. Özellikle geçici istihdam sağlayan özel iş büroları (Uitzendbureaus), gerekli nitelikli elemanı bulmakta zorlanıyor.
Uyarılar dikkate alınmadı: Sorunlar öngörülebilirdi
Sosyal ve Ekonomik Konsey (SER) gibi uzman kurumlar, yıllar öncesinden iş gücü açığı konusunda hükümeti uyarmıştı. Ancak bu öngörülere rağmen ciddi adımlar atılmadı ve bugün kalıcı bir tıkanma yaşanıyor.
İş değiştirmek çözüm değil
Mevcut çalışanların sektörel geçişleri – yani bir işi bırakıp başka bir işe geçmeleri – genel iş gücü açığını kapatmıyor. Hollanda’ya gelen mülteciler ise iş gücüne entegrasyon konusunda ciddi zorluklar yaşıyor. Birçoğu, sosyal yardım (bijstand) almayı bir hak olarak görüyor ve işgücü piyasasına girmekten uzak duruyor.
Mülteciler ve sosyal yardımlar: Denge kırılgan
Mültecilerin büyük bir bölümü yanlarında sağlık, travma, dil ve entegrasyon sorunlarıyla geliyor. İkamet izni aldıktan sonra ise yerli halk gibi vergi iadeleri, çocuk yardımları ve diğer ödeneklerden faydalanabiliyorlar.
Mülteci kökenli gençlerin sağlık ve hizmet sektöründe çalışmaya başlaması, bazı alanlardaki iş gücü açığını kapatmada rol oynuyor. Ancak bu, genel dengeyi sağlamaya yetmiyor.
Sosyal destek alan kişi sayısı 5,5 milyonu geçti
Hollanda’da sosyal yardımlara bağımlı nüfusun büyüklüğü dikkat çekiyor:
Tüm bu kalemler birlikte değerlendirildiğinde, yaklaşık 5,5 milyon kişi doğrudan ya da dolaylı sosyal destek alıyor. Bu, toplam nüfusun neredeyse üçte biri anlamına geliyor.
“Çalışmak istemeyenler” mi, “çalışamayanlar” mı?
Sosyal yardım alan kesimin bir bölümü, yüksek tempolu iş piyasasına dönmeye hazır değil. Uzun süre iş dışında kalanlar için yeniden entegrasyon, her geçen gün daha da zorlaşıyor. Bu kişiler “istemeyenler (niet-willers)” ya da “yapamayanlar (niet-kunners)” kategorisinde değerlendiriliyor.
AB dışından iş gücü yolda mı?
Avrupa Birliği, yaşlanan nüfus ve iş gücü açığını karşılamak amacıyla yeni iş gücü göçü planlarını hazırlamış durumda. Ancak bu kez hedef, düşük vasıflı değil; “bilgi göçmeni (kennismigrant)” olarak tanımlanan nitelikli iş gücü.
Geçmişte Türkiye ve Fas gibi ülkelerden gelen göçmen işçilere dayanan sistem, bugün “seçilmiş beyaz yakalılar” modeline dönüşüyor. Dijital teknoloji, yapay zekâ ve mühendislik gibi alanlarda uzmanlaşmış bireyler Hollanda’ya yerleşmeye devam edecek.
Tarih tekerrür mü ediyor?
1960’lı yılların iş gücü açığına çözüm olarak başvurulan göç politikalarının, güncellenmiş versiyonlarıyla tekrar sahneye konduğu görülüyor. Fark şu: Bu kez oyuncular farklı, ama senaryo tanıdık. Yalnızca bu defa, film dijital teknolojiyle çekilmiş gibi…
Haydi hayırlısı…
