2026 Yılında Hollanda’da Kaç Milyon Kitap Okunuyor?

2026 Yılında Hollanda’da Kaç Milyon Kitap Okunuyor?

Hollanda Okuma ve Yazma Kültürü ile Kütüphane Raporu

18 milyon 118 bin (CBS / 18 Eylül 2025) nüfusa sahip Hollanda, çok okuyan bir toplum olarak biliniyor. Kişi başına okunan kitap sayısı 22’yi bulmakta ve dahi geçmektedir. Son 60 yılda Hollanda’ya yerleşen göçmenlerin belirli bir oranının okuma yazma bilmediği (okuma yazma bilmeyenler / okuryazar olmayanlar) görülmektedir. Buna karşın Hollanda’da yılda yaklaşık 44 milyon kitap satılmaktadır.

2026 yılı itibarıyla Hollanda’da bulunan 137 kütüphanenin toplam 1.270 dağıtım ve okuma merkezi bulunmaktadır. Kütüphanelerin insanlara ortalama uzaklığı ise yalnızca 1,8 kilometredir.

Kütüphane faaliyetlerinde son 10 yılda %79’luk bir artış gözlenmiştir. Toplam üye sayısı 2022 yılında 3 milyon 100 bin iken, 2026 yılında 3 milyon 500 bine yükselmiştir. Hollanda’daki 342 belediye; dar gelirlilere yönelik politikalar (Minimabeleid) kapsamında vatandaşların topluma katılımını (sociale activering) ve kütüphanelere gitmelerini teşvik etmektedir. Bu doğrultuda kütüphane üyelikleri ve faaliyet giderleri belediyeler tarafından karşılanmaktadır.

2025 yılında kütüphanelerden ödünç alınan kitap sayısı 53 milyon olarak belirlenmiş; satın alınan ve okunan toplam kitap sayısı ise 200 milyonu geçmiştir. Öğrenciler ve emekliler kütüphanelere ücretsiz üye olabilmekte ve ücretsiz okuma salonlarından faydalanabilmektedir. Okullar, engelliler ve yaşlılar da kütüphane hizmetlerinden ve faaliyetlerinden aktif olarak yararlanmaktadır.

Almelo Kütüphanesinde Atatürk Sergisi

2007 yılında Hollanda T.C. Lahey Büyükelçisi Salahattin Alper ve T.C. Deventer Başkonsolosu Kadir Hidayet Eriş’in katılımları, Almelo Türk toplumunu temsil eden kurumlar ve Almelo Genel Kütüphanesi (Openbare Bibliotheek Almelo) iş birliğiyle "Almelo’da Atatürk Resim Sergisi" düzenlenmişti. Bu anlamlı etkinlikte Türk toplumunun temsilcilerinin yanı sıra Twente bölgesinde yaşayan 30 bin kişilik Süryani toplumunun temsilcileri de hazır bulunmuştu.

Flemenkçe Dil ve Uyum Kursları

Kütüphaneler aynı zamanda halk eğitim merkezi işlevi görmekte; konferanslara, bilgilendirme toplantılarına ve kurslara ev sahipliği yapmaktadır. Hollandaca dil eğitimlerini organize eden Orta Öğretim Kurumu ROC’nin bulunmadığı bölgelerde bu görevi kütüphaneler üstlenmektedir.

İkinci El Kitap Pazarı ve Geri Dönüşüm Mağazaları

Satın alınan ve kütüphanelerden ödünç alınan kitapların yanı sıra, her şehirde bulunan geri dönüşüm mağazalarının (Kringloopwinkels) geniş bir kitap reyonu bulunmaktadır. Binlerce kitap, bu mağazalar aracılığıyla 1 ila 5 avro arasında değişen oldukça cüzi miktarlarla okuyucuya ulaşmaktadır.

Ülke genelindeki 1.160 geri dönüşüm mağazası aracılığıyla el değiştiren kitapların dışında; her yıl belirli tarihlerde düzenlenen Kitap Pazarları (Boekenmarkt), Çocuk Kitap Pazarları (Kindermarkt) ve Bitpazarlarında (Vlooienmarkt) sembolik fiyatlarla sunulan ikinci el kitapların sayısı yılda 30 ila 40 milyon arasında değişmektedir.

Yaşlıların ömrünün son günlerinde veya vefatlarının ardından geride kalan aileleri, onların değerli kütüphanelerini bu geri dönüşüm mağazalarına bağışlamakta; böylece dar gelirli vatandaşların çok uygun fiyatlarla bu kitaplara sahip olması mümkün kılınmaktadır.

Toplumsal Çimento Görevi

Son 30 yıldır kütüphaneler her kesime, inanca ve dil grubuna hitap etmektedir. Şehir düzeyinde düzenledikleri siyasi tartışmalardan toplumsal eşitsizliklere, felsefe ve edebiyat kulüplerine kadar pek çok alanda topluma hizmet vermektedirler.

Türkçe Kitap Okunma Oranları

Türkçe kitapların okunma oranı 90’lı yıllara kadar azalarak devam etmiştir. İkinci ve üçüncü kuşak Türk gençleri ile çocukları Hollanda’da Flemenkçe ve İngilizce okumaya ağırlık vermiş; bu süreçte kütüphanelerdeki Türkçe bölümler yeterince ilgi görmediği için kapanarak göç tarihinin bir parçası hâline gelmiştir.

Buna karşın kütüphanelerin uzun yıllardır çok okunan Türkçe eserlere ve yayınlara abone olduğu da görülmektedir. Günümüzde Türk toplumundan kütüphaneleri ziyaret eden ve okuma salonlarını aktif olarak kullanan vatandaşlarımız mevcuttur.

Kütüphanelere Finans Desteği

Kütüphanelerin finansmanı; Hollanda Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanlığı, belediyeler, eyaletler, özel ve tüzel fonlar, üyelik aidatları ve faaliyet katkı paylarının yanı sıra hayırsever vatandaşların bazen 100 bin avroyu bulan bağışları (Donoren) ile sağlanmaktadır.

Dijitalleşen Kütüphane Hizmetleri

Son 50 yılda hızla gelişen bilgi ve bilgisayar teknolojilerinden kütüphanelerin de azami düzeyde faydalandığı görülmektedir. Bu süreçte ivme kazanan dijitalleşme, kütüphane hizmetlerini doğrudan etkilemiştir. Kütüphanelerin geçmişte olduğu gibi bugün ve gelecekte de bu alana büyük yatırımlar yaptığı bilinmektedir.

Sokak Kütüphaneleri

Hollanda’da evlerin önünde küçük ölçekli sokak kütüphaneleri de bulunmaktadır. Vatandaşlar bu noktalardan da ücretsiz olarak okumak üzere kitap ödünç alabilmektedir.

2025 yılında satılan kitap sayısı 44 milyon 200 bini geçerek 695 milyon avroluk bir ticari hacme (Omzet/Ciro) ulaşmıştır. Bunun yanı sıra 5 milyon 700 bin e-kitap (E-boeken) ile 1 milyon 100 bin sesli kitap (Luisterboeken) satışı gerçekleşmiştir.

Kayseri’den Amsterdam’a Yolculuk

Hollanda’da yaşayan bir kişi; trende, otobüste veya uçakta yolculuk ederken yanında mutlaka en az bir kitap bulundurur. Yıllar önce Kayseri’den Amsterdam’a yaptığım bir yolculukta, benim dışımda hiçbir yolcunun kitap veya gazete okumadığını fark etmiştim. Umuyorum ki son 10 yılda okuma sevgimiz ve alışkanlığımız daha iyi bir noktaya gelmiştir.

Son Gözlemim

Eylül ayının başında Ankara’dan 40 kişilik bir grupla Rumeli bölgesindeki 6 ülkeyi kapsayan 8 günlük bir geziye katıldım. Otel lobilerinde veya otobüs yolculuğu sırasında gruptan tek bir kişinin bile kitap ya da gazete okuduğuna şahit olamadım. Üstelik bu grubun çoğunluğunu akademisyenler ve üniversite mezunları oluşturuyordu.

Sevgi ve saygılarımla,