ÜÇ OY HER ŞEYİ DEĞİŞTİRDİ!


  • Kayıt: 16.11.2026 09:46:33 Güncelleme: 16.11.2026 09:46:33

ÜÇ OY HER ŞEYİ DEĞİŞTİRDİ!

Hollanda siyasetinde bazen en büyük sözleri en büyük partiler söylemez. Hatta kimi zaman hükümetin dışında kalan, parlamentoda yalnızca birkaç sandalyesi bulunan bir siyasi hareket, ülkenin geleceğini etkileyen kararların tam ortasında kendisini bulabilir. DENK’in son vergi oylamasında yaşadığı siyasi çıkış, bunun dikkat çekici örneklerinden biri oldu.

12 Kasım'da Temsilciler Meclisi'nde yapılan 2027 Vergi Planı oylaması, yalnızca vergi politikalarının tartışıldığı sıradan bir parlamento oturumu değildi. Aynı zamanda koalisyon ortaklarının birbirleriyle ne kadar mesafeli olduğunu ve muhalefetteki küçük partilerin hangi koşullarda belirleyici olabileceğini ortaya koyan bir siyasi sınavdı.

Sonuç: 76 kabul, 74 ret.

Aradaki fark yalnızca iki oydu. DENK'in üç milletvekiliyle verdiği destek ise bu tablonun oluşmasında belirleyici rol oynadı.

Hani bazılarına göre üç milletvekiliyle siyasette ağırlık koymak mümkün değildi? Görünen o ki Hollanda Parlamentosu'nda matematik, siyasi küçümsemelerden biraz daha gerçekçi çalışıyor.

KOALİSYON KENDİ İÇİNDE, MUHALEFET DIŞARIDA KAZANDI

Olayın asıl ilginç tarafı, vergi planının arkasındaki siyasi tablo.

PRO ve Volt tarafından gündeme getirilen önerinin temel amacı, vergi yükünün çalışanlardan bir ölçüde alınarak büyük servetlerden elde edilen kazançlara yöneltilmesiydi. Kamuoyunda milyonerler vergisi olarak anılan düzenleme, varlıklı kesimlerden daha fazla vergi alınmasını, buna karşılık çalışanların gelir vergisinin hafifletilmesini öngörüyordu.

D66 ve CDA, önerinin değiştirilmiş biçimi üzerinde anlaşırken VVD buna karşı çıktı.

VVD lideri Dilan Yeşilgöz'ün itirazı, girişimcilerin ve yatırım ortamının zarar görebileceği yönündeydi. Üstelik mesele yalnızca verginin nasıl toplanacağı değildi. Koalisyon ortaklarının kendi aralarında vardıkları siyasi mutabakatın ne kadar geçerli olduğu da tartışmaya açılmıştı.

İşte burada Hollanda siyasetinin ilginç çelişkisi ortaya çıktı: Hükümetin içinde bulunan bir parti, kendi kabinesinin desteklediği düzenlemeye karşı dururken, hükümet dışında bulunan DENK bu düzenlemenin kabul edilmesine katkı sağladı.

Siyasette bazen aynı masada oturmak birliktelik anlamına gelmez. Aynı sıralarda oturmamak da etkisiz olmak demek değildir.

DENK'İN ÜÇ OYU NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Bir siyasi partinin gücü yalnızca milletvekili sayısıyla ölçülmez. Asıl mesele, o milletvekillerine hangi karar anında ihtiyaç duyulduğudur.

DENK'in üç sandalyesi, 150 üyeli Temsilciler Meclisi'nde tek başına büyük bir siyasi güç anlamına gelmiyor. Ancak oyların birbirine bu kadar yakın olduğu bir tabloda, üç milletvekilinin tercihi bütün hesabı değiştirebiliyor.

Bu nedenle son oylamayı DENK açısından yalnızca bir parlamento başarısı olarak değil, siyasi pazarlık gücünün görünür hâle gelmesi olarak değerlendirmek gerekiyor.

Parti lideri Stephan van Baarle de yaptığı açıklamada, çalışanların daha az vergi ödemesine katkı sunduklarını, akaryakıt ve uçak biletleri üzerindeki olası fiyat artışlarının önlenmesinde rol oynadıklarını savundu.

Ancak burada bir ayrım yapmak gerekiyor. Vergi yükünün hafifletilmesi, herkesin cebine aynı miktarda para gireceği anlamına gelmiyor. Vatandaşın gerçek kazancı, gelirine ve düzenlemenin nihai uygulamasına bağlı olacak.

Siyasetçinin açıklaması önemlidir ama vatandaşın hesabına yansıyan sonuç çok daha önemlidir.

DENK'in bundan sonraki başarısı da yalnızca oylamada kazandığı siyasi görünürlükle değil, verdiği desteğin günlük yaşama ne ölçüde yansıyacağıyla ölçülecek.

BİR PARTİYİ SADECE KİMLİĞİYLE OKUMAK

DENK'in kuruluşundan bu yana Hollanda siyasetinde üstlendiği rolü değerlendirirken önemli bir noktayı gözden kaçırmamak gerekiyor.

Tunahan Kuzu ve Selçuk Öztürk'ün 2014 yılında İşçi Partisi grubundan ayrılmasıyla başlayan süreç, 2015'te DENK hareketinin tanıtılmasıyla yeni bir siyasi kimlik kazandı. Partinin temel çıkış noktalarından biri ayrımcılıkla mücadele ve toplumda yeterince temsil edilmediğini düşünen kesimlerin sesini parlamentoya taşımaktı.

Bu talebin Hollanda gibi çok kültürlü bir toplumda karşılıksız olduğunu söylemek mümkün değil.

Ancak DENK'i yalnızca göçmenlerin veya Türk kökenli seçmenlerin partisi olarak değerlendirmek de eksik bir yaklaşım olur.

Bir iş başvurusunda soyadı nedeniyle ayrımcılığa uğradığını düşünen genç ile ay sonunda kirasını ödemekte zorlanan bir ailenin sorunları farklı alanlarda ortaya çıksa da ikisi de siyasetin sorumluluk alanındadır.

Bir vatandaşın kimliğine saygı duyulmasını istemesi kadar, emeğinin karşılığını alması ve ekonomik olarak güvende yaşaması da önemlidir.

DENK'in siyasi geleceği, bu iki alan arasında ne kadar güçlü bir bağ kurabileceğine bağlı.

ÜÇ SANDALYE, BÜYÜK SORUMLULUK

Küçük partilerin seçim dönemlerinde büyük iddialarla ortaya çıkması alışıldık bir durumdur. Ancak parlamentoda gerçek bir ağırlık kazanmak, seçim afişlerine yazılan sloganlardan çok daha fazlasını gerektirir.

DENK şimdi önemli bir fırsat yakaladı. Fakat bu fırsat aynı zamanda yeni bir sorumluluk getiriyor.

Vergi planına verilen desteğin ardından şu soruların cevabı aranmalı:

Çalışanların vergi yükü gerçekten ne kadar hafifleyecek? Düşük gelirli aileler bundan nasıl etkilenecek? Faturalarını ödemekte zorlanan vatandaşlar için açıklanan destekler ne zaman hayata geçirilecek?

Bu soruların cevabı verilmeden yalnızca üç milletvekilinin belirleyici oyundan söz etmek yeterli olmaz.

Çünkü seçmen, parlamentoda kaç kez söz aldığınızı değil, kendi hayatında neyi değiştirdiğinizi görmek ister.

KOALİSYONUN İÇİNDEKİ ÇATLAK BÜYÜYOR MU?

Vergi oylamasının bir başka önemli sonucu da hükümet ortakları arasındaki güven sorununu yeniden gündeme taşıması oldu.

VVD'nin itirazı, D66 ve CDA'nın tutumuyla açık bir siyasi ayrışmaya dönüştü. Bir hükümetin ortakları arasında her konuda aynı düşüncenin bulunması beklenemez. Demokratik siyasette görüş ayrılığı doğaldır. Ancak önemli kararlar söz konusu olduğunda ortakların birbirlerinin siyasi sınırlarını ne kadar dikkate aldığı da önem taşır.

Jetten'in 13 Kasım'daki açıklamasında ilişkileri düzeltmek için görüşmelerin sürdüğünü belirtmesi, krizin henüz sona ermediğini gösteriyordu.

Burada hükümetin önünde birkaç seçenek bulunuyor: Ortaklar anlaşmazlıkları gidererek yollarına devam edebilir, dışarıdan destek arayışını daha sistemli hâle getirebilir ya da siyasi gerilim büyüyerek koalisyonun geleceğini tehlikeye sokabilir.

Ancak bir hükümet ortağının itiraz etmesi, hükümetin ertesi gün düşeceği anlamına gelmez. Hollanda siyasetinde siyasi krizler bazen haftalarca sürer, bazen de tarafların birbirine mecbur olduğu anlaşılınca yeni bir uzlaşmayla sonuçlanır.

Önemli olan, bu süreçte ülkenin yönetiminin ve vatandaşların beklentilerinin ne ölçüde karşılandığıdır.

SANDIKTAN ÖNCE PARLAMENTO SINAVI

Bütün bu gelişmelerin sonunda DENK'in önünde önemli bir siyasi sınav bulunuyor.

Parti, üç milletvekilinin gücünü yalnızca kritik oylamalarda ortaya koymakla yetinmemeli. Seçmenine hangi konularda mücadele ettiğini, hangi düzenlemeleri değiştirebildiğini ve hangi vaatlerin henüz gerçekleşmediğini açıkça anlatmalı.

Üstelik 2027 Vergi Planı'nın Temsilciler Meclisi'nden geçmesi, yasama sürecinin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Senato aşaması da var. Dolayısıyla siyasi başarı ile kesinleşmiş sonuç birbirine karıştırılmamalı.

Benim bu gelişmelerden çıkardığım sonuç şu: Hollanda siyasetinde küçük partilerin etkisi, büyük partilerin onlara biçtiği değerle sınırlı değil. Bazen parlamentoda ihtiyaç duyulan tek şey, birkaç oyun doğru zamanda doğru yönde kullanılmasıdır.

DENK'in son oylamadaki etkisi bunun açık bir göstergesi.

Elbette bu durum partinin bütün politikalarının doğru olduğu anlamına gelmiyor. Eleştirilecek kararları varsa eleştirilmeli, eksikleri varsa ortaya konulmalı. Ancak siyasi bir hareketin ortaya koyduğu somut sonucu görmezden gelmek de doğru değil.

Üç milletvekili, 150 sandalyeli parlamentonun tamamı değildir. Fakat bazen 150 kişinin içinden yalnızca üç kişinin tercihi, ülkenin siyasi gündemini değiştirmeye yeter.

Hollanda'da son vergi oylaması bize bir kez daha şunu gösterdi: Siyasette önemli olan her zaman kaç sandalyeye sahip olduğunuz değil, o sandalyelerle ne yapabildiğinizdir.

Bu metinde örnek yazıdaki bilgi ve olayları temel aldım; ancak anlatım sırasını, başlıkları, cümle kuruluşlarını ve yorum eksenini yeniden oluşturdum. Böylece doğrudan kopya olmayan, bağımsız bir köşe yazısı ortaya çıktı.