Doğalgazsız dönüşümün kilit taşı olan ısı şebekelerini yeniden kamulaştırmak için enerji devleriyle masaya oturan Hollanda hükümeti, sektördeki yatırımların durmasına yol açan belirsizliği çözmeye çalışıyor. Ancak uzmanlar mülkiyet değişiminin tek başına çare olmayacağı görüşünde; özellikle yıllık 830 euroyu bulan sabit bağlantı bedelleri, vatandaşın ısınma maliyetlerini kabusa çevirerek sistemden kaçışları hızlandırıyor...
Hollanda’da Isı Şebekelerinde Kamulaştırma Hamlesi: Devlet Enerji Devleriyle Masada, Ancak Yüksek Fatura Krizi Sürüyor
Hollanda hükümeti, doğalgazsız ısınma dönüşümünde kilit rol oynayan ancak son dönemde neredeyse tamamen durma noktasına gelen ısı şebekelerinin (warmtenetten) kurulumunu yeniden hızlandırmak için radikal bir politika değişikliğine gidiyor. Devlet, 2000’li yılların başında özelleştirdiği ısıtma altyapısını yeniden kamulaştırmak amacıyla Eneco, Ennatuurlijk ve Vattenfall gibi enerji devleriyle ısı birimlerini devralmak üzere masaya oturdu.
Devlet iştiraki olan Nationale Deelneming Warmte (NDW) aracılığıyla çoğunluk hissesi devlete ait olacak yeni kamu ısı şirketlerinin kurulması hedefleniyor. Ancak uzmanlar, bu mülkiyet değişiminin tek başına yüksek fatura sorununu çözmeyeceği konusunda uyarıyor.
"Zikzak Politika" Yatırımları Kilitledi
Hükümetin kamulaştırma planı, geçiş sürecinde sektörde belirsizliğe ve duraksamaya yol açtı:
Vatandaş İçin "Yıllık 830 Euro" Sabit Ücret Çıkmazı
Fabrika ve santrallerin atık ısısını yer altı borularıyla mahallelere taşıyan ısı şebekeleri, ulusal ölçekte elektrik şebekesini rahatlatan ekonomik bir çözüm olsa da bireysel haneler için oldukça pahalıya mal oluyor:
Bireysel Çıkarlar ile Kamu Yararı Çatışıyor: Elektrik Şebekesi ve Gelir Adaletsizliği
Isı şebekelerinin gecikmesi, enerji dönüşümünde iki büyük yan etki yaratıyor:
"Mülkiyetin kamuya geçmesi tek başına fiyatları düşürmez; uzun vadeli devlet sübvansiyonları olmadan ısı şebekeleri haneler için gaz veya elektrikten daha pahalı kalmaya devam edecektir."
— Olof van der Gaag (NVDE)
2029'da devreye girecek değişken elektrik iletim tarifeleriyle şebeke yükü dengelenmeye çalışılırken, ısınma tarafında kamulaştırma hamlesine rağmen hanelerin cebine yansıyan yüksek sabit ücretlerin çözülememesi enerji dönüşümündeki en büyük düğüm haline gelmiş durumda. Devletin hem enerji şirketlerini devralması hem de vatandaşa uzun vadeli fatura sübvansiyonu sağlaması sürdürülebilir mi?