22 Kasım 2023 erken Hollanda Temsilciler Meclisi seçimlerinden sonra kurulan yeni koalisyon hükümetinin en öncelikli politikaları; devlet ile vatandaş arasında sarsılan güvenin yeniden tesis edilmesi
(Herstel het vertrouwen tussen overheid en burger) ve gelecek yaşam güvencesinin sağlanması
(Bestaanszekerheid) olarak açıklanmıştır.
Bu kapsamda; her bireyin yaşam güvencesine sahip olması, kaliteli bir konutta yaşayabilmesi, yeterli ve düzenli bir gelire ulaşması, eğitim hakkından faydalanabilmesi ve beklenmeyen giderler için birikim yapabilmesi hedefleri, siyasi partilerin yönetim ve koalisyon programında (Het bestuursakkoord) yer almıştır.
Ancak bu koalisyon, Hollanda siyasi tarihinde “en zayıf koalisyonlardan biri” olarak anılmakta ve 29 Ekim 2025’te yapılan erken Temsilciler Meclisi seçimleri sonrasında kurulacak yeni koalisyon hükümeti göreve başlayana kadar, mevcut hükümet azınlık ve geçici kabine (demissionair) olarak görevini sürdürmektedir. Bu geçiş döneminde önemli politik ve toplumsal kararlar, genellikle Temsilciler Meclisi’nde geniş uzlaşı ile alınmaktadır.
Hollanda Sosyal Güvenlik Devleti ve Bütçe Gerçeği
Hollanda devleti bir **sosyal güvenlik devleti (sociale zekerheidsstaat)**tir. 2026 yılı için toplam bütçe yaklaşık 451 milyar avrodur. Bu bütçede en büyük payı 124,3 milyar avro ile sosyal güvenlik (sociale zekerheid) almaktadır. İkinci sırada 119,5 milyar avro ile sağlık (zorg), dördüncü sırada ise eğitim (onderwijs) yer almaktadır. Belediyeler ve 12 eyaletin toplam bütçesi 56,6 milyar avro ile üçüncü sıradadır.
Dikkat çeken bir diğer nokta ise savunmaya (defensie) ayrılan bütçedir. 2026 yılında savunma bütçesi, yıllar sonra ilk kez 34,5 milyar avroya ulaşmıştır.
Sosyal Geçim Yardımı (Bijstand): Geçmişi ve Geleceği
Hollanda’da sosyal devlet uygulamaları içinde Sosyal Geçim Yardımı (Bijstand) hem tarihsel bir arka plana hem de geleceğe yönelik önemli bir role sahiptir.
Hollanda sosyal güvenlik sistemi üç ana bölümde incelenebilir:
Tarihsel olarak Hollanda’da yoksula ve muhtaca yardım; kiliseler, vakıflar, varlıklı ve soylu aileler ile şehir eşrafı tarafından organize edilmiştir. Komşuya yardım, fakire destek, fitre ve zekât anlayışı (caritas, armenhulp, aalmoes) uzun yıllar toplumun temel dayanışma unsuru olmuştur.
1. Fakire ve Yoksula Yardım
Fakirler Kanunu (Armenwet), 19. yüzyılın ortalarında yasal bir içerik kazanmıştır. Kiliseler ve onların vakıfları, yoksullara yardım görevini düzenli biçimde sürdürmüşlerdir. Katolik ve Protestan inanç gruplarının kendi toplulukları içinde yardımlaşmayı esas alan yapılanmaları (verzuiling), bu sürecin temel taşlarından biri olmuştur.
2. Sosyal Geçim Yardımı (Bijstand)
Sosyal ödeneklerin yasal statü kazanmasında dönüm noktası, Hollanda’nın ilk kadın Sosyal İşler Bakanı Marga Klompé’nin 1965 yılında yürürlüğe koyduğu Genel Sosyal Geçim Yasası (Algemene Bijstandwet) olmuştur.
Bu yasa ile sosyal yardım anlayışı “lütuf ve ihsandan, hak temelli sisteme” (van genade naar recht) dönüşmüştür. Amaç; yoksulluk, işsizlik ve sosyal dışlanma ile mücadele etmek, bireylerin toplumsal hayata katılımını sağlamaktır.
2.1 Boşanmalardaki Artış
1965’ten sonra, özellikle geliri olmayan kadınların belediyeler tarafından sağlanan sosyal geçim yardımı sayesinde ekonomik bağımsızlık kazandığı ve bunun boşanmalarda artışa yol açtığı gözlemlenmiştir.
2.2 Toplumsal Bir Gerçek
Eşine ve çocuklarına bakmayan ya da bakamayan babaların yerine, belediyelerin sağladığı geçim yardımı ile çocuklarını büyüten, okutan fedakâr annelerin varlığı Hollanda sosyal devletinin önemli bir gerçeğidir.
1854’te başlayan Armenwet’ten bugüne kadar değişen yasa adları ve uygulamalara rağmen sosyal güvenlik sistemi, toplumsal yaşam için örnek bir yapı olmayı sürdürmüştür. RWW, UVV, ABW, WWB ve 1 Ocak 2015’ten sonra yürürlüğe giren Participatiewet / Bijstand, aynı sosyal amaca hizmet etmektedir.
2.3 Sosyal Geçim Yardımı Tutarı
Asgari ücret her yıl 1 Ocak ve 1 Temmuz tarihlerinde enflasyona göre yeniden düzenlenmektedir.
1 Ocak 2026 itibarıyla %2,15 oranında artış yapılmıştır. Buna bağlı olarak asgari ücrete endeksli tüm sosyal ödeneklerde de aynı oranda artış gerçekleşmiştir.
1 Ocak 2026’dan itibaren saatlik asgari ücret 14,71 avro olarak belirlenmiştir.
Bu artıştan etkilenen ödenekler şunlardır:
2026 itibarıyla 21 yaş üstü, evli veya birlikte yaşayanlar için net aylık Bijstand ödeneği 2.294 avrodur.
2.5 Acil İnsani Yardımlar
Geçmiş yıllara göre azalmış olsa da, aç ve evsiz kalanlara belediyeler tarafından gıda ve barınma desteği (broodnood) sağlanmaktadır. Neo-liberal politikalara rağmen sosyal devlet uygulamaları devam etmektedir.
2.6 Mal ve Mülk Muafiyetleri
Kendi konutunda yaşayan aileler için 65.500 avroya kadar konut değeri muaf tutulmaktadır.
2026 yılı için aileler açısından nakit ve mal varlığı muafiyeti 16.000 avro, yalnız yaşayanlar için ise 8.000 avrodur.
Sosyal ve Kültürel Katılım Destekleri
Belediyeler, düşük gelirli vatandaşlara sosyal ve kültürel katılım desteği (minimabeleid) sağlamaktadır. Gazete aboneliği, spor kulübü aidatları, kütüphane üyelikleri ve kültürel faaliyetler bu kapsamda desteklenebilmektedir.
3. Belediyelerin Yetkisi ve Çok Amaçlı Kullanım
Merkezi hükümet, bütçe uygulamalarıyla belediyelere geniş bir uygulama özerkliği tanımıştır.
3.2 Cenaze Masrafları Örneği
Almelo’da, geçmişte cenaze fonu olmayan ve yakını bulunmayan iki kişinin Türkiye’de defnedilme masrafları belediyenin Sosyal Hizmetler birimi tarafından karşılanmıştır. Eğer bu sosyal haklar olmasaydı, binlerce misafir işçi işsizlik sonrası ülkesine dönmek zorunda kalacak, bugün 500 bine yaklaşan Türk nüfusu bu sayıya ulaşamayacaktı.
4. Özel Destekler (Bijzondere bijstand)
Belediyelerin sosyal kasaları tarafından yürütülen bu destekler; zorunlu, gerekli ve beklenmeyen masraflar için sağlanmaktadır. Sağlık ve acil giderler bu kapsamdadır.
4.1 Köpek İçin Geçim Yardımı Örneği
Bir vatandaşın kendisi ve köpeği için geçim yardımı başvurusu, sosyal aktivasyonun (sociale activering) bir örneği olarak değerlendirilmiştir. Belediyeler bu kapsamda köpek vergisi muafiyeti ve ek destekler sağlayabilmektedir.
4.2 İşsizlik Gerçeği (1974)
1974’te Hollanda İş Kurumu’na kayıtlı 150 bin işsiz bulunmaktaydı. Bu kişiler “çalışmak istemeyenler” ve “çalışma imkânı olmayanlar” olarak sınıflandırılıyordu.
4.3 Gönüllü Çalışma ve İstihdam Politikaları
Melkert I–II ve Banenpool gibi devlet destekli istihdam projeleri, geçmişte önemli katkılar sağlamıştır. Sosyal devletin temel ilkesi:
“Güçlü omuzlar, ağır yükleri taşır.”
4.4 Gönüllü Hizmetlere Ek Destek
Sosyal yardım alanlar gönüllü çalışmalar karşılığında yıllık 2.100 avroya kadar vergisiz destek alabilmekte, dil eğitimi ve MBO eğitimlerine devam edebilmektedir.
4.5 Kendi İşini Kurma (Bbz)
İşsizler için kendi işini kurma planı olanlara Bbz kredisi ve izin desteği sağlanmaktadır. Belirli bir süre Bijstand ödeneği devam edebilmektedir.
4.6 Emeklilik ve Dul–Yetim Hakları
Hollanda sosyal güvenlik sistemi çekirdek aile esasına dayandığı için, evli olmayan çocuklara 18 yaş sonrası yetim aylığı bağlanmamaktadır. Türkiye ile bu konuda özel bir sosyal güvenlik anlaşması bulunmamaktadır.
5. Yeni Yasa: Participatiewet in balans
1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren bu yasa ile, sosyal yardım alanlara yıllık 1.200 avroya kadar kesintisiz hibe sağlanabilecektir. Amaç, yeterli gelir ve toplumsal katılımın güçlendirilmesidir.
Belediyeler, yardım alanlardan dil öğrenimi ve mesleki eğitim talep edebilecektir.
6. Danışma ve Uzlaşı Kültürü
Belediye başkanları ve encümen üyeleri sosyal ödeneklerin uygulanmasından sorumludur. Bunun yanında danışma ve müzakere kurullarıyla sürekli istişare yürütülmektedir.
